INKLYUZIV TA’LIM SHAROITIDA O‘QUVCHILARNING TASVIRIY FAOLIYATINI TASHKIL ETISH METODIKASI
DOI:
https://doi.org/10.67227/138zf907Kalit so‘zlar:
inklyuziv ta’lim, tasviriy faoliyat, individual yondashuv, differensial ta’lim, universal dizayn, ijodiy rivojlanish, vizual idrok, moslashtirilgan materiallar, pedagogik metodika, ijtimoiy integratsiya.Abstrak
Mazkur maqolada inklyuziv ta’lim sharoitida o‘quvchilarning tasviriy faoliyatini tashkil etishning pedagogik asoslari, metodik tamoyillari va amaliy imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tasviriy faoliyatning o‘quvchilarda ijodiy fikrlash, vizual idrok, mayda motorika, mustaqil qaror qabul qilish hamda ijtimoiy hamkorlik ko‘nikmalarini rivojlantirishdagi o‘rni yoritiladi. Inklyuziv sinfda ta’lim mazmunini o‘quvchilarning individual ehtiyojlari, sensor imkoniyatlari, harakatlanish xususiyatlari va muloqot usullariga muvofiq moslashtirish masalalariga alohida e’tibor qaratiladi. Tadqiqot UNESCOning inklyuzivlik va ta’limdagi tenglikka oid tavsiyalari, BMTning Nogironlar huquqlari to‘g‘risidagi konvensiyasi hamda o‘qitishning universal dizayni tamoyillari asosida olib borilgan nazariy tahlilga tayanadi. Natijada tasviriy faoliyatni rejalashtirish, topshiriqlarni differensiallashtirish, moslashtirilgan materiallardan foydalanish va o‘quvchilar yutuqlarini individual mezonlar asosida baholashga yo‘naltirilgan metodik yondashuv taklif etiladi.
Yuklashlar
Havolalar
1. UNESCO. A Guide for Ensuring Inclusion and Equity in Education. – Paris: UNESCO, 2017. – 46 p. – DOI: 10.54675/MHHZ2237. – URL: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000248254 (murojaat sanasi: 23.10.2026).
2. United Nations. Convention on the Rights of Persons with Disabilities. Article 24: Education. – New York: United Nations, 2006. – URL: https://www.un.org/development/desa/disabilities/convention-on-the-rights-of-persons-with-disabilities/article-24-education.html (murojaat sanasi: 23.10.2026).
3. CAST. Universal Design for Learning Guidelines. – Version 3.0. – Lynnfield, MA: CAST, 2024. – URL: https://udlguidelines.cast.org/ (murojaat sanasi: 23.10.2026).
4. Guay D. M. P. Cross-Site Analysis of Teaching Practices: Visual Art Education with Students Experiencing Disabilities // Studies in Art Education. – 1993. – Vol. 34, № 4. – P. 222–232.
5. Guay D. M. Students with Disabilities in the Art Classroom: How Prepared Are We? // Studies in Art Education. – 1994. – Vol. 36, № 1. – P. 44–56. – DOI: 10.1080/00393541.1994.11650437.
6. Embedding Instruction in Art Activities to Teach Preschoolers with Disabilities to Imitate Their Peers // Early Childhood Research Quarterly. – 1993. – Vol. 8, № 3. – P. 277–294. – DOI: 10.1016/S0885-2006(05)80068-7.
7. Xolmurodova D. Bo‘lajak tasviriy san’at o‘qituvchilarining art-terapevtik va inklyuziv pedagogik kompetensiyalarini rivojlantirish // Zamonaviy dunyoda pedagogika va psixologiya. – 2026. – Jild 5, № 17. – B. 91–94. – DOI: 10.70413/zdpp-v5-i17-56684.
8. Qodirova F. U., Pulatova D. A. Inklyuziv ta’lim. – Toshkent: Mehr-nuri, 2024. – 240 b. – ISBN 978-9910-8801-9-3.
9. Boliyeva L. Pedagogik oliy ta’limda «Tasviriy faoliyatga o‘rgatish metodikasi» modulini o‘qitishning pedagogik va metodik xususiyatlari // Maktabgacha va maktab ta’limi. – 2025. – Jild 3, № 6. – DOI: 10.5281/zenodo.15691110.