VIRTUAL MUHITDA SHAXSNING AXBOROT XAVFSIZLIGI VA INSON BORLIG‘I AUTENTIKLIGI MUAMMOSI

Mualliflar

  • Ринат Бурнашев Samarqand davlat chet tillar instituti Author

DOI:

https://doi.org/10.67227/cez4bp16

Kalit so‘zlar:

shaxsning axborot xavfsizligi, autentiklik, inson borlig‘i, raqamli identiklik, virtual muhit, axborot avtonomiyasi, subyektlik, algoritmik boshqaruv, sun’iy intellekt, raqamli kuzatuv, refleksiv avtonomiya.

Abstrak

Maqolada jamiyatning raqamli transformatsiyasi sharoitida inson borlig‘ining autentikligini saqlab qolish muammosi tadqiq etiladi. Tadqiqotning ilmiy yangiligi shaxsning axborot xavfsizligiga subyekt-antropologik yondashuvni ishlab chiqishdan iborat bo‘lib, ushbu yondashuv axborot xavfsizligini inson avtonomiyasi va mustaqil ravishda o‘z taqdirini belgilash qobiliyatini saqlab qolish sharti sifatida talqin etadi. Shaxsning axborot avtonomiyasi tushunchasini kiritish orqali axborot xavfsizligi kategoriyasining mazmuni aniqlashtirilgan. Axborot resurslariga emas, balki inson subyektligini saqlab qolish shart-sharoitlariga ko‘proq ta’sir ko‘rsatadigan ekzistensial axborot tahdidlari konseptuallashtirilgan. Ontologik, gnoseologik, aksiologik va ijtimoiy-axloqiy o‘lchovlarni birlashtiruvchi axborot xavfsizligining to‘rt o‘lchovli ijtimoiy-falsafiy modeli ishlab chiqilgan. Virtual muhitda inson mavjudligining autentikligini saqlab qolishning asosiy mezoni sifatida refleksiv avtonomiya haqidagi qoida ilmiy jihatdan asoslangan.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. Хайдеггер М. Бытие и время / пер. с нем. В. В. Бибихина. – Харьков: Фолио, 2003. – 503 с.

2. Floridi L. Onlife Initiative. The Onlife Manifesto // The Onlife Manifesto: Being Human in a Hyperconnected Era. – Cham: Springer International Publishing, 2014. – P. 7–13.

3. Сартр Ж.-П. Бытие и ничто / пер. с фр., предисл. и примеч. В. И. Колядко. – Москва: Республика, 2000. – 639 с.

4. Фуко М. Надзирать и наказывать: рождение тюрьмы / пер. с фр. В. Наумова; под ред. И. Борисовой. – Москва: Ad Marginem, 1999. – 480 с.

5. Foucault M. The History of Sexuality. – Vol. 1. – New York: Pantheon Books, 1978. – 168 p.

6. Бодрийяр Ж. Симулякры и симуляции / пер. с фр. А. Качалова. – Москва: Издательский дом «ПОСТУМ», 2015. – 240 с.

7. Taylor C. The Ethics of Authenticity. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 1992. – 142 p.

8. Кастельс М. Власть коммуникации / пер. с англ. Н. М. Тылевич. – Москва: Издательский дом Высшей школы экономики, 2020. – 591 с.

9. Floridi L. The Fourth Revolution: How the Infosphere Is Reshaping Human Reality. – Oxford: Oxford University Press, 2014. – 248 p.

10. Turkle S. Life on the Screen: Identity in the Age of the Internet // Literature and History. – 1997. – Vol. 6. – P. 117–118.

11. Turkle S., Merlington L. Alone Together. – Tantor Media, Incorporated, 2011. – P. 252–256.

12. Broadbent S. et al. The Onlife Manifesto: The Onlife Initiative // The Onlife Manifesto: Being Human in a Hyperconnected Era. – Cham: Springer International Publishing, 2014. – P. 7–13.

13. Varga S. Authenticity as an Ethical Ideal. – 2013. – 185 p.

14. Simon J. Distributed Epistemic Responsibility in a Hyperconnected Era // The Onlife Manifesto: Being Human in a Hyperconnected Era. – Cham: Springer International Publishing, 2014. – P. 145–159.

15. Dewandre N. Rethinking the Human Condition in a Hyperconnected Era: Why Freedom Is Not About Sovereignty but About Beginnings // The Onlife Manifesto: Being Human in a Hyperconnected Era. – Cham: Springer International Publishing, 2014. – P. 195–215.

16. Lisenkova A. A. Transformation of Identity in the Digital Age // Voprosy Filosofii. – 2020. – № 3. – P. 65–74.

17. Соловьева Л. Н. Цифровая идентичность как феномен информационной современности // Общество: философия, история, культура. – 2020. – № 12 (80). – С. 53–56.

18. Труфанова Е. О. Приватное и публичное в цифровом пространстве: размывание границ // Galactica Media: Journal of Media Studies. – 2021. – № 1. – С. 14–38.

19. Пеннер Р. В., Осипова Л. Б. Цифровые варианты проектирования социальной идентичности // Социум и власть. – 2022. – № 4 (94). – С. 7–15.

20. Соловьева Л. Н. Идентичность в условиях цифровой трансформации: теоретико-методологический фокус // Общество: философия, история, культура. – 2022. – № 11 (103). – С. 76–81.

21. Храмова Л. С. Персональная идентичность в эпоху цифровой трансформации // Интеллект. Инновации. Инвестиции. – 2023. – № 4. – С. 130–135.

22. Щедрина И. О. Идентичность в цифровом пространстве: нарратив между когнитивным и экзистенциальным // Гуманитарные исследования в Восточной Сибири и на Дальнем Востоке. – 2023. – № 3 (65). – С. 124–129.

23. Kraynov A. L. Digital Identity as a Condition of Human Existence in a Digital Society // Izvestiya of Saratov University. Philosophy. Psychology. Pedagogy. – 2024. – Vol. 24, № 2. – P. 137–141.

24. Пеннер Р. В. Цифровая идентичность: теория и методология // Вестник Московского университета. Серия 7. Философия. – 2024. – № 2. – С. 98–113.

25. Черникова И. В., Якунина И. В. Идентичность человека в условиях цифровой трансформации // Вестник Томского государственного университета. Философия. Социология. Политология. – 2025. – № 83. – С. 103–113.

26. Milano S., Taddeo M., Floridi L. Recommender Systems and Their Ethical Challenges // AI & Society. – 2020. – Vol. 35, № 4. – P. 957–967.

27. Beerends S., Aydin C. Negotiating Authenticity in Technological Environments // Philosophy & Technology. – 2021. – Vol. 34, № 4. – P. 1665–1685.

28. De Ruiter A. The Distinct Wrong of Deepfakes // Philosophy & Technology. – 2021. – Vol. 34, № 4. – P. 1311–1332.

29. Vaassen B. AI, Opacity, and Personal Autonomy // Philosophy & Technology. – 2022. – Vol. 35, № 4. – Article 88.

30. Bonicalzi S., De Caro M., Giovanola B. Artificial Intelligence and Autonomy: On the Ethical Dimension of Recommender Systems // Topoi. – 2023. – Vol. 42, № 3. – P. 819–832.

31. Savolainen L., Ruckenstein M. Dimensions of Autonomy in Human–Algorithm Relations // New Media & Society. – 2024. – Vol. 26, № 6. – P. 3472–3490.

32. Prunkl C. Human Autonomy at Risk? An Analysis of the Challenges from AI // Minds and Machines. – 2024. – Vol. 34, № 3. – Article 26.

33. Sass R. Manipulation, Algorithm Design, and the Multiple Dimensions of Autonomy // Philosophy & Technology. – 2024. – Vol. 37, № 3. – Article 108.

34. Declos A., Grandjean V. Digital Selves // Synthese. – 2026. – Vol. 208, № 1. – Article 42.

35. Бурнашев Р. Ф. Информационная безопасность как новая философская категория цифровой эпохи // Научный вестник Наманганского государственного университета. – 2024. – № 12. – С. 243–248.

36. Бурнашев Р. Ф., Сирожова М. М. Информационная безопасность как экзистенциальный вызов в условиях постмодернизма // Universum: технические науки. – 2024. – Т. 1, № 12 (129). – С. 28–31.

37. Бурнашев Р. Информационная безопасность личности как предмет социальной философии // Ijtimoiy-gumanitar sohada ilmiy-innovatsion tadqiqotlar. – 2026. – Т. 3, № 5. – С. 535–543.

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-10-05

Qanday havola qilish kerak

VIRTUAL MUHITDA SHAXSNING AXBOROT XAVFSIZLIGI VA INSON BORLIG‘I AUTENTIKLIGI MUAMMOSI. (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(10), 306-312. https://doi.org/10.67227/cez4bp16