MARKAZIY OSIYO OTLARINING TARIXIY TIPOLOGIYASI VA IJTIMOIY-MADANIY ROLI
DOI:
https://doi.org/10.67227/bsjw4907Kalit so‘zlar:
Markaziy Osiyo, otlar tipologiyasi, tarixiy manbalar, yilqichilik, morfologik xususiyatlar, funksional tasnif, xalq seleksiyasi, harbiy yilqichilik, diniy ramziylik, «Turkiston to‘plami».Abstrak
Maqolada tarixiy manbalar asosida Markaziy Osiyo otlarining tasnifi, ularning morfologik va xulq-atvor xususiyatlari, shuningdek, xo‘jalik, harbiy hamda diniy-marosimiy vazifalari tahlil qilinadi. «Qobusnoma», «Avesto», «Shohnoma» va «Turkiston to‘plami» materiallari, shuningdek, mutafakkirlarning asarlari hamda ilmiy tadqiqotlar asosida otlarni tusi, tana tuzilishi, yurish uslubi, chidamliligi va foydalanish maqsadiga ko‘ra farqlash mezonlari ko‘rib chiqiladi. Tarixiy-qiyosiy va tipologik yondashuvlar yordamida mahalliy otlarning tabiiy sharoitlarga moslashuvi, ularning harbiy-amaliy ahamiyati va madaniy hayotdagi o‘rni tadqiq etiladi. Otlarning amaliy xususiyatlariga asoslangan tasniflar diniy-ramziy talqinlardan ajratilib, ularning o‘zaro bog‘liqligi baholanadi. Tadqiqot otlar tipologiyasini o‘rganish mintaqaning iqtisodiy, harbiy va ijtimoiy-madaniy tarixini chuqurroq anglashga xizmat qilishini ko‘rsatadi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Cantrell D. “Some Trust in Horses”: Horses as Symbols of Power in Rhetoric and Reality // Warfare, Ritual, and Symbol in Biblical and Modern Contexts. – Atlanta: Society of Biblical Literature, 2014. – P. 131–149.
2. Хасанбоев Т. Ф., Бурхонова Е. Ф. «Небесные кони» Ферганы // Роль научно-исследовательских и опытно-конструкторских факторов в развитии нового Узбекистана. – Т. 13, № 2. – С. 28–31.
3. Кенжаев С. Н., Рахматов М. А. Амир Темур и флора и фауна периода Тимуридов: брошюра. – Бухара: Камолот, ООО «Бухара Детерминанти», 2023. – 60 с.
4. McLennan J. F. The Worship of Animals and Plants // Fortnightly Review. – 1869. – № 4. – P. 407–427.
5. Ташбаев А. Роль лошадей как средства передвижения в развитии Великого Шелкового пути // International Journal of Scientific and Applied Research. – 2024. – Т. 1, № 2. – С. 180–189.
6. Ульжаева Ш. Государственное управление Амира Темура. – Ташкент: Академнашр, 2017. – 248 с.
7. Willekes C. From the Steppe to the Stable: Horses and Horsemanship in the Ancient World: PhD dissertation in Anthropology. – Calgary: University of Calgary, 2013. – 366 p.
8. Авеста: Книга Яшта / пер. М. Исхокова. – Ташкент: Шарк, 2001. – 128 с.
9. Азизов А. Взгляды узбекского народа на животный мир. – Ташкент: Фан, 2024. – 208 с.
10. Заметки о киргизской лошади // Туркестанский сборник. – Т. 425. – С. 8–13.
11. Кайковус. Кабуснаме / пер. с перс. Резы Огахи. – 2-е изд., обновл. – Ташкент: Истиклал, 1994. – 173 с.
12. Кармышева Б. Х. Очерки этнической истории южных районов Таджикистана и Узбекистана. – Москва: Наука, 1976. – 324 с.
13. Кармышева Б. Х. Узбеки-локайцы Южного Таджикистана. – Вып. 1: Историко-этнографический очерк животноводства в дореволюционный период. – Сталинабад: Издательство Академии наук Таджикской ССР, 1954 (выпускные данные – 1955). – 169 с., 4 л. схем и карт.: ил.
14. Кармышева Б. Х. Этнографические очерки узбекского сельского населения. – Москва: Наука, 1969. – 295 с.: ил.
15. Киргизская лошадь // Туркестанский сборник. – Т. 425. – С. 5–7.
16. Мавлонов У. М. Древние дороги Центральной Азии: этапы формирования и развития: монография. – Ташкент: Академия, 2008. – 431 с.
17. Заметки из истории социально-философской мысли в Узбекистане. – Ташкент: Узбекистан, 1995. – 240 с.
18. Ходжаев А., Кулдашев Ш., Джуманиязова Ф. Информация об истории государственности в Центральной Азии (на основе китайских источников). – Ташкент: Издательство «Фан» Академии наук Республики Узбекистан, 2018. – 184 с.