INGLIZ VA O‘ZBEK YOSHLARI NUTQIDAGI FRAZEOLOGIK LAKUNALARNING STRUKTURAVIY VA MORFOLOGIK XUSUSIYATLARI
DOI:
https://doi.org/10.67227/gvhfq159Kalit so‘zlar:
frazeologik lakunalar, strukturaviy morfologiya, yoshlar nutqi, ingliz tili, o‘zbek tili, frazeologik birliklar, so‘z yasalishi, agglyutinatsiya, o‘zlashmalar, kod almashinuvi, qiyosiy tilshunoslik, raqamli diskurs.Abstrak
Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek yoshlari nutqidagi frazeologik lakunalarning strukturaviy va morfologik xususiyatlari tahlil qilinadi. Bunda frazeologik iboralarning grammatik tuzilishi hamda ikki til o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri frazeologik ekvivalentlarning mavjud emasligi o‘rtasidagi bog‘liqlikka e’tibor qaratiladi. Frazeologik lakunalar deganda, bir tilda tabiiy ravishda qo‘llaniladigan iboraning boshqa tilda o‘zining strukturaviy, morfologik, semantik va pragmatik xususiyatlarini saqlab qolgan holda mos keladigan muqobili yo‘qligi tushuniladi. Mazkur tadqiqot zamonaviy tilshunoslik uchun dolzarb ahamiyatga ega, chunki yoshlar muloqoti, xususan, raqamli muhitda, slenglar, gibrid tuzilmalar, o‘zlashma iboralar, qisqartmalar va yangi obrazli birikmalarning jadal rivojlanishi bilan ajralib turadi. Tadqiqotda ingliz va o‘zbek tillaridagi misollar asosida qiyosiy-tasviriy, strukturaviy va morfologik tahlil usullari qo‘llaniladi. Bunda fe’lga asoslangan tuzilmalar, ot va sifat qoliplari, grammatik o‘zgarishlar (fleksiya), agglyutinativ qo‘shimchalar, so‘z yasalishi, so‘z qo‘shish, konversiya, qisqartirish, o‘zlashtirish va kod almashinuvi (code-switching) kabi hodisalarga alohida e’tibor qaratiladi. Tahlil jarayonida strukturaviy-morfologik frazeologik lakunalar tuzilish turi, morfologik tashkil etilishi, grammatik mahsuldorligi va o‘zlashma elementlarning moslashish darajasiga ko‘ra tasniflanadi. Misollar shuni ko‘rsatadiki, to‘g‘ridan-to‘g‘ri frazeologik muqobilning yo‘qligi nafaqat obrazli ma’nodagi farqlar, balki yoshlarning iboralarni shakllantirish va o‘zgartirishda qo‘llaydigan turli grammatik strategiyalari bilan ham bog‘liq bo‘lishi mumkin. Maqolada ta’kidlanishicha, morfologik o‘xshashlik frazeologik ekvivalentlikni kafolatlamaydi, strukturaviy farqlar esa muvaffaqiyatli tarjimaga to‘sqinlik qilmasligi mumkin. Shuningdek, tadqiqotda taklif etilgan lakuna turlarining real ingliz va o‘zbek yoshlari muloqotida uchrash chastotasi, tarqalishi va an’anaviy qo‘llanilish darajasini aniqlash uchun korpusga asoslangan izlanishlar zarurligi qayd etiladi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Asatullayeva M. Classification of Phraseological Units in English and Uzbek Languages // Pedagogs International Research Journal. – 2024. – Vol. 53, № 1. – P. 28–32. – URL: https://pedagogs.uz/ped/article/view/891.
2. Djumamuratov K. A. The Morphological Comparison of English and Karakalpak Phraseological Units // American Journal of Science and Learning for Development. – 2023. – Vol. 2, № 5. – P. 46–50. – DOI: 10.51699/ajsld.v2i5.1714.
3. Gallová L. English Slang: A Word-Formation Perspective // Studia Anglica Resoviensia. – 2020. – Vol. 17. – P. 20–30. – DOI: 10.15584/sar.2020.17.2.
4. Ibotova Z. Structural Classification of Phraseological Units with a Zoonymic Component in the English and Uzbek Languages // Philology Matters. – 2024. – Vol. 49, № 2. – P. 135–151. – DOI: 10.36078/987654997.
5. Qodirova G. T. Emergence of Neologisms in the Lexicons of English and Uzbek Languages // Texas Journal of Philology, Culture and History. – 2025. – Vol. 45. – P. 9–15. – DOI: 10.62480/tjpch.2025.vol45.pp9-15.
6. Tayyar Madabushi H., Gow-Smith E., Garcia M., Scarton C., Idiart M., Villavicencio A. SemEval-2022 Task 2: Multilingual Idiomaticity Detection and Sentence Embedding // Proceedings of the 16th International Workshop on Semantic Evaluation (SemEval-2022). – Association for Computational Linguistics, 2022. – P. 107–121. – DOI: 10.18653/v1/2022.semeval-1.13.
7. Usarova M. A Comparison Study of Substantive Phraseological Units in English and Uzbek // Acta NUUz. – 2024. – Vol. 1, № 1.7.1. – P. 322–324. – DOI: 10.69617/nuuz.v1i1.7.1.3520.
8. Chu Z., Yang Z., Cui Y., Chen Z., Liu M. HIT at SemEval-2022 Task 2: Pre-Trained Language Model for Idioms Detection // Proceedings of the 16th International Workshop on Semantic Evaluation (SemEval-2022). – Association for Computational Linguistics, 2022. – P. 221–227. – DOI: 10.18653/v1/2022.semeval-1.28.
