AXBOROT JAMIYATIDA MEDIA MADANIYATI TRANSFORMATSIYASI: IJTIMOIY SUBYEKTLIK MODUSI VA DARAJALAR IYERARXIYASINING TESKARILANISHI
DOI:
https://doi.org/10.67227/pve2kx11Kalit so‘zlar:
media madaniyati, axborot jamiyati, raqamlashuv, ijtimoiy subyektlik, modus, asimmetriya, ko‘rinuvchanlik, darajalar iyerarxiyasi, jamoaviy ishonch, mahalla.Abstrak
Maqolada raqamlashuv sharoitida media madaniyati ijtimoiy subyektlikni qayta ishlab chiqarish modusi sifatida tahlil qilinadi. Raqamlashuv uning unsurlarini yo‘q qilmay, ontologik, epistemologik va aksiologik-subyektiv qatlamlarda qayta tartiblashi asoslanadi. Shaxs holatini ifodalash uchun asimmetriya tushunchasi taklif etiladi, darajalar iyerarxiyasining teskarilanishi va an’anaviy jamoaviy ishonchning raqamli muhitdagi o‘zgarishi ochib beriladi.
Yuklashlar
Havolalar
1. «Raqamli O‘zbekiston — 2030» strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida: O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – 06.10.2020. – № 06/20/6079/1349. – URL: https://lex.uz/docs/-5030957. lex.uz
2. Кириллова Н. Б. Медиакультура как интегратор среды социальной модернизации: автореф. дис. … д-ра культурологии: 24.00.01. – Москва, 2005. – URL: https://cheloveknauka.com/mediakultura-kak-integrator-sredy-sotsialnoy-modernizatsii. cheloveknauka.com
3. Возчиков В. А. Философия образования и медиакультура информационного общества: автореф. дис. … д-ра филос. наук: 09.00.11. – Санкт-Петербург, 2007. – URL: https://www.cheloveknauka.com/filosofiya-obrazovaniya-i-mediakultura-informatsionnogo-obschestva. cheloveknauka.com
4. Кузнецова Е. И. Медиальность и медиакультура как факторы динамики социальной среды: автореф. дис. … д-ра филос. наук: 09.00.11. – Нижний Новгород, 2010. – URL: https://cheloveknauka.com/medialnost-i-mediakultura-kak-faktory-dinamiki-sotsialnoy-sredy. cheloveknauka.com
5. Hepp A., Couldry N. Necessary Entanglements: Reflections on the Role of a “Materialist Phenomenology” in Researching Deep Mediatization and Datafication // Sociologica. – 2023. – Vol. 17, № 1. – P. 137–153. – URL: https://doi.org/10.6092/issn.1971-8853/15793. Sociologica
6. Hepp A. Agency, Social Relations, and Order: Media Sociology’s Shift into the Digital // Communications. – 2022. – Vol. 47, № 3. – P. 470–493. – URL: https://doi.org/10.1515/commun-2020-0079. degruyterbrill.com
7. van Dijck J. Datafication, Dataism and Dataveillance: Big Data between Scientific Paradigm and Ideology // Surveillance & Society. – 2014. – Vol. 12, № 2. – P. 197–208. – URL: https://doi.org/10.24908/ss.v12i2.4776. explore.openaire.eu
8. Neuberger C., Bartsch A., Fröhlich R., Hanitzsch T., Reinemann C., Schindler J. The Digital Transformation of Knowledge Order: A Model for the Analysis of the Epistemic Crisis // Annals of the International Communication Association. – 2023. – Vol. 47, № 2. – P. 180–201. – URL: https://doi.org/10.1080/23808985.2023.2169950. Oxford Academic
9. Sahebi S., Formosa P. Social Media and Its Negative Impacts on Autonomy // Philosophy & Technology. – 2022. – Vol. 35. – Art. 70. – URL: https://doi.org/10.1007/s13347-022-00567-7. Springer Nature Link
10. van de Poel I., Kudina O. Understanding Technology-Induced Value Change: A Pragmatist Proposal // Philosophy & Technology. – 2022. – Vol. 35, № 2. – Art. 40. – URL: https://doi.org/10.1007/s13347-022-00520-8. TU Delft Research Portal
11. Bekmurodov M. O‘zbekistonda jamoatchilik fikri. – Toshkent, 1999. – URL (katalog yozuvi): https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA9059690X.
12. Kdirbaev B. B. Axborot jamiyatida media madaniyatning sotsiomadaniy transformatsiyalardagi roli // Ijtimoiy-gumanitar fanlarning dolzarb muammolari. – 2025. – 5-jild, № 12. – B. 232–237. – URL: https://doi.org/10.47390/SPR1342V5I12Y2025N42. scienceproblems.uz
13. Kdirbaev B. B. Media Culture as a Constitutive Force of Social Reality in the Information Society: An Ontological and Epistemological Analysis // American Journal of Social and Humanitarian Research. – 2025. – Vol. 6, № 12. – P. 2879–2886. – URL: https://doi.org/10.31150/ajshr.v6i12.4338. Journal Repository Portal
14. Berger P. L., Luckmann T. The Social Construction of Reality: A Treatise in the Sociology of Knowledge. – Garden City, NY: Doubleday, 1966. – X, 219 p. – URL (katalog yozuvi): https://catalog.libraries.vsc.edu/cgi-bin/koha/opac-MARCdetail.pl?biblionumber=28471. catalog.libraries.vsc.edu
15. Bourdieu P. Le sens pratique. – Paris: Éditions de Minuit, 1980. – 475 p. – URL (bibliografik yozuv): https://bourdieu.name/fr/content/le-sens-pratique-0. bourdieu.name
16. Foucault M. L’archéologie du savoir. – Paris: Gallimard, 1969. – URL (Fransiya Milliy kutubxonasi katalogi): https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb33009414r. BnF- Bibliothèque nationale de France
17. Hepp A., Görland S. O. Agency in a Datafied Society: An Introduction // Convergence: The International Journal of Research into New Media Technologies. – 2024. – Vol. 30, № 3. – P. 945–955. – URL: https://doi.org/10.1177/13548565241254692. Andreas Hepp, Stephan O Görland, 2024
18. Habermas J. Ein neuer Strukturwandel der Öffentlichkeit und die deliberative Politik. – Berlin: Suhrkamp, 2022. – 108 S. – URL: https://www.suhrkamp.de/buch/juergen-habermas-ein-neuer-strukturwandel-der-oeffentlichkeit-und-die-deliberative-politik-t-9783518587904. suhrkamp.de
19. Livingstone S. Audiences in an Age of Datafication: Critical Questions for Media Research // Television & New Media. – 2019. – Vol. 20, № 2. – P. 170–183. – URL: https://doi.org/10.1177/1527476418811118. Sonia Livingstone, 2019
20. Potter W. J. Theory of Media Literacy: A Cognitive Approach. – Thousand Oaks, CA: SAGE Publications, 2004. – URL (nashriyot sahifasi): https://www.sagepub.com/shop/buy-a-book/theory-of-media-literacy-1-226161. sagepub.com
21. Фёдоров А. В. Развитие медиакомпетентности и критического мышления студентов педагогического вуза. – Москва: Изд-во МОО ВПП ЮНЕСКО «Информация для всех», 2007. – 616 с. – URL (PDF): https://mediaeducation.ucoz.ru/_ld/0/20_Book_2007_MComp.pdf. mediaeducation.ucoz.ru
22. Ribble M. Digital Citizenship in Schools: Nine Elements All Students Should Know. – 3rd ed. – Eugene, OR: International Society for Technology in Education, 2015. – 212 p. – URL (katalog yozuvi): https://search.worldcat.org/title/926945299. WorldCat.org
23. Pariser E. The Filter Bubble: What the Internet Is Hiding from You. – New York: Penguin Press, 2011. – 294 p. – URL: https://books.google.com/books?id=zhRGngEACAAJ. Google Books
24. Castells M. The Rise of the Network Society. The Information Age: Economy, Society and Culture. Vol. I. – 2nd ed. – Chichester; Malden, MA: Wiley-Blackwell, 2010. – 597 p. – URL: https://doi.org/10.1002/9781444319514.