MADANIYATNING ONTOLOGIK MAQOMI: SHARQ VA G‘ARB FALSAFASIDAGI TALQINLARNING QIYOSIY TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.67227/fynjyb94Kalit so‘zlar:
madaniyat, ontologiya, Sharq, G‘arb, konsept, an’ana, subyekt, identiklik, refleksiya, munosabatli yondashuv.Abstrak
Maqolada madaniyatning ontologik maqomi Sharq va G‘arb falsafiy talqinlarini qiyoslash asosida o‘rganiladi. Tadqiqotning maqsadi madaniyatning mavjudlik shakllari, inson hayotidagi o‘rni hamda subyekt, ma’no va ijtimoiy institutlar bilan aloqadorligini aniqlashtirishdan iborat. Metodologik asos sifatida konseptual tahlil, qiyosiy yondashuv va tarixiy kontekstni hisobga oluvchi talqin qo‘llaniladi. Sharq va G‘arb bir xil qarashlarga ega yaxlit makonlar sifatida emas, balki ichki xilma-xilligi va tarixiy o‘zgarishlari mavjud falsafiy an’analar sifatida ko‘rib chiqiladi. Tahlilda an’ana, insonning faol subyekt sifatidagi ishtiroki, identiklik va refleksiyaning madaniy borliqni shakllantirishdagi ahamiyatiga e’tibor qaratiladi. Madaniyat insonlar o‘rtasidagi munosabatlar, umumiy ma’nolar, amaliy faoliyat va institutlar orqali mavjud bo‘ladigan hamda qayta yaratiladigan voqelik sifatida talqin etiladi. Shu asosda tarixiy kontekst, subyektning ishtiroki, ma’no hosil bo‘lishi va institutsional tartiblarni uyg‘unlashtiruvchi qiyosiy mezonlar taklif qilinadi. Mazkur mezonlar madaniy farqlarni soddalashtirmasdan tushuntirish, talqinlarning umumiy jihatlari va chegaralarini aniqlashga xizmat qiladi. Tadqiqotning nazariy ahamiyati madaniyat ontologiyasini munosabatli yondashuv orqali izohlash va madaniyatlararo falsafiy muloqotning konseptual asoslarini yanada chuqurlashtirish bilan belgilanadi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Салихова К. А. Культурологическое содержание концепта «Восток»: автореферат диссертации на соискание учёной степени кандидата культурологии: специальность 24.00.01. – Иваново, 2017. – 28 с. – URL: https://ivanovo.ac.ru/upload/medialibrary/33a/Salihova_Avtoreferat.pdf. ivanovo.ac.ru
2. Борзова Е. П. Восток и Запад: сравнительный анализ культур // Труды Санкт-Петербургского государственного университета культуры и искусств. – 2010. – Т. 190. – С. 282–311. – URL: https://cyberleninka.ru/article/n/vostok-i-zapad-sravnitelnyy-analiz-kultur. korunb.nlr.ru
3. Зданевич А. С. Проявление архаического мировосприятия в традиционной африканской культуре // Доклады XXXI Международного конгресса по источниковедению и историографии стран Азии и Африки / отв. ред. Н. Н. Дьяков, П. И. Рысакова. – Санкт-Петербург: НП-Принт, 2022. – Т. 2, ч. 2. – С. 25–32. – URL (PDF to‘plam): https://pureportal.spbu.ru/files/100805097/2022_part2_final.pdf. pureportal.spbu.ru
4. Мильто А. В. Проблема идентичности в постколониальных исследованиях // Доклады XXXI Международного конгресса по источниковедению и историографии стран Азии и Африки / отв. ред. Н. Н. Дьяков, П. И. Рысакова. – Санкт-Петербург: НП-Принт, 2022. – Т. 2, ч. 2. – С. 70–79. – URL (PDF to‘plam): https://pureportal.spbu.ru/files/100805097/2022_part2_final.pdf. pureportal.spbu.ru
5. Омарова Л. Б., Музашвили Д. З. Диалектичность понятий «Восток» и «Запад» в условиях глобализационных тенденций современности // Гуманитарные науки. Вестник Финансового университета. – 2020. – Т. 10, № 3. – С. 25–28. – DOI: 10.26794/2226-7867-2020-10-3-25-28. – URL: https://doi.org/10.26794/2226-7867-2020-10-3-25-28. pdfs.semanticscholar.org
6. Терин Д. Ф. «Запад» и «Восток» в институциональном подходе к цивилизации // Социологический журнал. – 2001. – № 4. – С. 31–41. – URL: https://www.journal-socjournal.ru/index.php/socjour/article/view/709. Sotsiologicheskiy Zhurnal = Sociological Journal