INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA XUSHMUOMALALIKNI IFODALASH STRATEGIYALARINING SOTSIOPRAGMATIK TAHLILI: IJTIMOIY TARMOQLAR DISKURSI TADQIQI

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.67227/1173d573

Kalit so‘zlar:

xushmuomalalik strategiyalari, ijtimoiy tarmoqlar diskursi, ingliz tili, o‘zbek tili, sotsiopragmatika, pozitiv xushmuomalalik, negativ xushmuomalalik, raqamli kommunikatsiya, qiyosiy tilshunoslik.

Abstrak

Raqamli kommunikatsiyaning rivojlanishi shaxslararo munosabatlarni o‘rnatish va saqlab qolishda qo‘llaniladigan lingvistik hamda pragmatik mexanizmlarni sezilarli darajada o‘zgartirdi. Ijtimoiy tarmoq platformalari xushmuomalalik strategiyalari leksik, grammatik, sintaktik va paralingvistik vositalar orqali amalga oshiriladigan kommunikativ muhitni yaratadi. Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi ijtimoiy tarmoqlar diskursida xushmuomalalikni ifodalash strategiyalarining lingvistik va sotsiopragmatik xususiyatlari qiyosiy nuqtayi nazardan tadqiq etiladi. Tadqiqot Braun va Levinsonning xushmuomalalik nazariyasi, Lichning xushmuomalalik pragmatikasi, Loxer va Uottsning munosabatlarni shakllantirishga oid yondashuvi hamda Xerringning kompyuter vositasidagi diskurs tahliliga asoslanadi. Asosiy e’tibor to‘rtta muhim strategiyaga qaratiladi: bevosita va ochiq muloqot (bald-on-record), pozitiv xushmuomalalik, negativ xushmuomalalik hamda bilvosita muloqot (off-record). Tahlilda ushbu strategiyalarning murojaat shakllari, bilvosita iltimoslar, modal konstruksiyalar, minnatdorchilik va uzr ifodalari, fikrni yumshatuvchi vositalar hamda hamjihatlikni bildiruvchi kontekstual markerlar orqali qanday namoyon bo‘lishi ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, maqolada ijtimoiy masofa, nisbiy hokimiyat, kommunikativ niyat va platformaga xos sharoitlarning strategiya tanlashga ta’siri muhokama qilinadi. Qiyosiy tahlil tilga xos grammatik vositalarni umumiy pragmatik funksiyalardan farqlash muhimligini ko‘rsatadi. Maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi xushmuomalalik amaliyotlari o‘rtasidagi farqlarni milliy muloqot uslublari haqidagi umumlashtirilgan taxminlar asosida emas, balki kontekstual dalillar orqali talqin qilish zarurligi asoslab beriladi.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. Brown P., Levinson S. C. Politeness: Some Universals in Language Usage. – Cambridge: Cambridge University Press, 1987. – XIV, 345 p. – DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511813085.

2. Graham S. L. Disagreeing to Agree: Conflict, (Im)politeness and Identity in a Computer-Mediated Community // Journal of Pragmatics. – 2007. – Vol. 39, № 4. – P. 742–759. – DOI: https://doi.org/10.1016/j.pragma.2006.11.017.

3. Herring S. C. Computer-Mediated Discourse Analysis: An Approach to Researching Online Behavior // Designing for Virtual Communities in the Service of Learning / ed. by S. A. Barab, R. Kling, J. H. Gray. – New York: Cambridge University Press, 2004. – P. 338–376. – DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511805080.016.

4. Leech G. N. The Pragmatics of Politeness. – Oxford: Oxford University Press, 2014. – DOI: https://doi.org/10.1093/acprof/9780195341386.001.0001.

5. Locher M. A., Watts R. J. Politeness Theory and Relational Work // Journal of Politeness Research. – 2005. – Vol. 1, № 1. – P. 9–33. – DOI: https://doi.org/10.1515/jplr.2005.1.1.9.

6. Muminova A. A. Uzbek Speech Etiquette: ‘You’ Expressing Politeness and Affection // RUDN Journal of Language Studies, Semiotics and Semantics. – 2015. – № 3. – P. 95–103. – URL: https://journals.rudn.ru/semiotics-semantics/article/view/7273.

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-09-07

Qanday havola qilish kerak

INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA XUSHMUOMALALIKNI IFODALASH STRATEGIYALARINING SOTSIOPRAGMATIK TAHLILI: IJTIMOIY TARMOQLAR DISKURSI TADQIQI. (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(9), 421-427. https://doi.org/10.67227/1173d573