HARBIY TERMINOLOGIYANING ASOSIY SEMANTIK MAYDONLARI
DOI:
https://doi.org/10.67227/kbqh3q85Kalit so‘zlar:
harbiy terminologiya, semantik maydon, leksik-semantik tizim, terminshunoslik, giperonimiya-giponimiya, sinonimiya, struktur-etimologik tahlil, ingliz tili, o‘zbek tili, qiyosiy tilshunoslik, leksikologiya, tizimli yondashuv.Abstrak
Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi harbiy terminologiya semantik maydon nazariyasi nuqtayi nazaridan tahlil qilinadi. Nazariy asos J. Trier va L. Vaysgerberning klassik maydon nazariyasini, J. Lyons va S. Ullmanning semantik tuzilma haqidagi qarashlarini hamda rus va o‘zbek tilshunosligidagi tizimli leksikologiya an’analarini (A. A. Ufimtseva, E. V. Kuznetsova, L. M. Vasilyev, H. Ne’matov, R. Rasulov) birlashtiradi. Harbiy terminologik tizim o‘zaro bog‘liq o‘nta semantik maydonga (qurol-yarog‘, tashkiliy tuzilma, unvonlar, harakatlar va operatsiyalar va h. k.) ajratiladi, har bir maydon ichidagi giperonimik-giponimik, sinonimik va antonimik munosabatlar tavsiflanadi. Ingliz va o‘zbek tillaridagi semantik maydonlarning struktur-etimologik tarkibi qiyoslanadi. Natijalar ikki tilning harbiy leksikasi umumiy konseptual tuzilishga ega bo‘lsa-da, termin yasalish vositalari jihatidan tizimli farqlanishini ko‘rsatadi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Trier J. Der deutsche Wortschatz im Sinnbezirk des Verstandes: Die Geschichte eines sprachlichen Feldes. – Heidelberg: Winter, 1931. – URL: WorldCat katalogi. WorldCat.org
2. Weisgerber L. Vom Weltbild der deutschen Sprache. – Düsseldorf: Schwann, 1950. – URL: SLUB Dresden katalogi, 1950-yilgi nashrga oid yozuv. SLUB Dresden
3. Lyons J. Semantics. – Vol. 1. – Cambridge: Cambridge University Press, 1977. – URL: Wellcome Collection kutubxona katalogi. Wellcome Collection
4. Ullmann S. Semantics: An Introduction to the Science of Meaning. – Oxford: Basil Blackwell, 1962. – 278 p. – URL: Google Books nashr yozuvi. books.google.com
5. Уфимцева А. А. Лексическое значение: принцип семиологического описания лексики. – Москва: Наука, 1986. – URL: Kitobning raqamli nusxasi (PDF). ci.nii.ac.jp
6. Кузнецова Э. В. Лексикология русского языка: учебное пособие. – 2-е изд., испр. и доп. – Москва: Высшая школа, 1989. – 215, [1] с. – URL: Rossiya davlat kutubxonasi katalogi. Search RSL
7. Щур Г. С. Теории поля в лингвистике. – Москва: Наука, 1974. – URL: CiNii Books katalogi. ci.nii.ac.jp
8. Васильев Л. М. Теория семантических полей // Вопросы языкознания. – 1971. – № 5. – С. 105–113. – URL: Jurnalning 5-soni (PDF). vja.ruslang.ru
9. Ne’matov H., Rasulov R. O‘zbek tili sistem leksikologiyasi asoslari: oliy o‘quv yurti talabalari uchun qo‘llanma. – Toshkent: O‘qituvchi, 1995. – 128 b. – URL: Kitobning raqamli nusxasi (PDF). n.ziyouz.com
10. Гринев-Гриневич С. В. Терминоведение: учебное пособие для студентов высших учебных заведений. – Москва: Издательский центр «Академия», 2008. – 302, [1] с. – URL: Rossiya davlat kutubxonasi katalogi. Search RSL
11. Мусаев К. М. Лексикология тюркских языков. – Москва: Наука, 1984. – URL: CiNii Books katalogi. ci.nii.ac.jp
12. Matg‘oziyev A. Harbiy terminlar tarixiga doir // O‘zbek tili va adabiyoti. – 1974. – № 1. – URL: Maqolaga bibliografik havola keltirilgan avtoreferat (PDF). Maqolaning asl nusxasiga bevosita havola tasdiqlanmadi. api.ziyonet.uz
13. Nida E. A. A Componential Analysis of Meaning: An Introduction to Semantic Structures. – The Hague: Mouton, 1975. – URL: Google Books nashr yozuvi.