CHO‘LPONNING “KECHA VA KUNDUZ” ROMANIDA AYOLNING TANLOV HUQUQI VA IJTIMOIY SUKUT POETIKASI
DOI:
https://doi.org/10.67227/9z1b1680Kalit so‘zlar:
Cho‘lpon, “Kecha va kunduz”, Zebi, ayol obrazi, tanlov imkoniyati, ijtimoiy sukut, psixologizm, dialog.Abstrak
Maqolada Cho‘lponning “Kecha va kunduz” romanidagi Zebi obrazi tanlov imkoniyati, nutqiy ishtirok va ijtimoiy sukut o‘rtasidagi munosabat nuqtayi nazaridan tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi qahramonning o‘z istagini bildira olishi bilan o‘z hayotiga taalluqli qarorlarga ta’sir ko‘rsata olishi o‘rtasidagi tafovutni ochib berishdan iborat. Tadqiqotda matnni sinchiklab o‘qish, dialoglarni tahlil qilish va psixologik talqin usullari qo‘llaniladi. Oilaviy ruxsatga bog‘liqlik, ashula aytishdagi ikkilanish va sud sahnasidagi tushunish nomutanosibligi o‘zaro bog‘liq badiiy vaziyatlar sifatida o‘rganiladi. Natijada sukut faqat so‘zlamaslik holatiga teng emasligi, balki qahramon nutqining qaror qabul qilish jarayonida ta’sir kuchini yo‘qotishi orqali ham namoyon bo‘lishi asoslanadi. Romanda ayol taqdiri achinish obyekti darajasida qoldirilmay, uning his-tuyg‘ulari va baholari o‘quvchi uchun anglash manbaiga aylantirilishi ko‘rsatiladi. Talqin tarixiy asarga zamonaviy huquqiy mezonlarni bevosita tatbiq etishga emas, balki uning poetik tuzilishiga asoslanadi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Cho‘lpon. Kecha va kunduz: roman [Elektron resurs] // Ziyouz portali. – 2013-yil 3-noyabr. – URL: https://n.ziyouz.com/portal-haqida/xarita/uzbek-nasri/abdulhamid-cho-lpon-1897-1938/abdulhamid-cho-lpon-kecha-va-kunduz-roman.
2. Quronov D. Cho‘lpon nasri poetikasi. – Toshkent: Sharq, 2004. – 288 b.
3. Sulton I. Adabiyot nazariyasi: darslik. – Qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashr. – Toshkent: O‘qituvchi, 2005. – 272 b.
4. Quronov D., Mamajonov Z., Sheraliyeva M. Adabiyotshunoslik lug‘ati. – Toshkent: Akademnashr, 2010. – 400 b.
5. Umurov H. Adabiyotshunoslik nazariyasi: oliy o‘quv yurtlari uchun darslik. – Toshkent: Abdulla Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti, 2004. – 264 b.
6. Sharafiddinov O. Cho‘lponni anglash // Ijodni anglash baxti: maqolalar, esselar, adabiy suhbatlar. – Toshkent: Sharq, 2004.
7. Ahmadjonova O., Dadaxonova X. «Kecha va kunduz» romanida ayollar obrazi // Anvar Obidjon ijodining ma’naviy-ma’rifiy ahamiyati: xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. – Farg‘ona, 2023. – B. 216–223.
8. Boymuratova H. Cho‘lpon ijodida ayollar tasviri // Modern Science and Research. – 2025. – 4-jild, № 5. – B. 323–325.