TURKIYANING MARKAZIY OSIYO DAVLATLARI BILAN MEDIA SOHASIDAGI HAMKORLIGI TARIXI (TELEVIDENIYE MISOLIDA)

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.67227/wk3hby66

Kalit so‘zlar:

Turkiya, Markaziy Osiyo, televideniye, TRT, TRT-Int Avrasya, TRT-Avrasya, TRT-Türk, TRT-Avaz.

Abstrak

Turkiya va Markaziy Osiyo davlatlari o‘rtasidagi hamkorlikning muhim yo‘nalishlaridan biri televideniye sohasi hisoblanadi. 1992-yilda Turkiya radio va televideniye korporatsiyasi (TRT) tizimidagi xalqaro efirga ixtisoslashgan “TRT-Int” telekanali yangi mintaqalardagi, jumladan, Markaziy Osiyodagi auditoriyani ham qamrab olish maqsadida “TRT-Int Avrasya” deb qayta nomlandi. TRT dasturlarini mahalliy telekanallarning yer usti efir tarmoqlari orqali retranslyatsiya qilishga asos bo‘luvchi hamkorlik hujjatlari rasmiylashtirildi. Natijada ayrim mamlakatlarda mahalliy telekanallarning efir jadvalidan Turkiya ko‘rsatuvlari uchun alohida vaqt ajratildi. Ajratilgan efir vaqtini va translyatsiya qamrovini kengaytirish maqsadida moddiy-texnik ta’minotga oid qo‘shimcha kelishuvlar ham tuzildi. Biroq mazkur jarayon mintaqaning barcha davlatlarida bir xil kechmadi. Markaziy Osiyo davlatlarining yondashuvlari, o‘zaro munosabatlari, til bilan bog‘liq xususiyatlar va boshqa omillar hamkorlikning rivojlanishiga turlicha ta’sir ko‘rsatdi. Maqolada XX asrning 90-yillaridan boshlab Turkiyaning Markaziy Osiyo davlatlari bilan televideniye sohasidagi hamkorligi, uning mamlakatlar kesimidagi xususiyatlari, shartnomaviy va tashkiliy asoslari hamda retranslyatsiya jarayoniga oid masalalar tarixiy jihatdan tahlil qilinadi.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. Akarcalı S. Radyo ve Televizyonda Türk Dış Yayınları. – Ankara: İmaj Yayıncılık, 2003.

2. Güz N. Türk Devletlerinin Kültürel Birlikteliği ve Medya // Selçuk İletişim. – 2025. – Cilt 18, № 1. – S. 515–538.

3. Historical Background of Radio and Television Broadcasting in Turkey [Elektron resurs] // Internet Archive: Wayback Machine. – URL: https://web.archive.org/web/20060830170539/http://www.byegm.gov.tr/REFERENCES/radyo-tv2002.htm (murojaat qilingan sana: 05.10.2026).

4. Dışişleri Bakanlığı 1992 Tarihçesi / T. C. Dışişleri Bakanlığı Eğitim Merkezi. – Ankara, 1994. – URL: https://diad.mfa.gov.tr/db-tarihce.tr.mfa (murojaat qilingan sana: 04.07.2026).

5. Yılmaz Y. Bağımsız Türk Cumhuriyetleri ile Sosyo-Kültürel İlişkilerde Televizyonun Rolü: Yüksek Lisans Tezi. – İstanbul: Marmara Üniversitesi, 1996.

6. Hüsem S. Türk Dünyası Vizyonunun Diplomatik Temelleri: Demirel’in Türk Cumhuriyetleri Gezisi (27 Nisan – 4 Mayıs 1992) // Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi. – 2025. – Cilt 10, № 2. – S. 101–118.

7. Xalq so‘zi. – 1991. – 28-dekabr.

8. Программа телевидения 27.VII – 2.VIII.1992 г. // Голос Узбекистана. – 1992. – Июль.

9. TİKA Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı Başkanlığı // Dışişleri Bakanlığı Tarihçesi. – 1994. – URL: https://diad.mfa.gov.tr/db-tarihce.tr.mfa (murojaat qilingan sana: 04.07.2026).

10. Dışişleri Bakanlığı Tarihçesi. – 1995. – URL: https://diad.mfa.gov.tr/db-tarihce.tr.mfa (murojaat qilingan sana: 02.07.2026).

11. TRT ile KTRK İşbirliği: TRT ile Kırgızistan Radyo Televizyon Kurumu Arasındaki İşbirliği Protokolü Yenilendi // TRT Avaz. – 28.09.2017. – URL: https://www.trtavaz.com.tr/haber/tur/turkistandan/trt-ile-ktrk-isbirligi/59cca41301a30a0a805a669e (murojaat qilingan sana: 09.10.2026).

12. Арзыбов К. Когда речь идет о средствах массовой информации, у жителей Туркменистана выбора практически нет // IWPR. – 2005. – 21 февраля. – URL: https://iwpr.net/ru/global-voices/kogda-rech-idet-o-sredstvakh-massovoy-informacii-u-zhiteley-turkmenistana-vybora (murojaat qilingan sana: 27.10.2026).

13. Minority-Language Related Broadcasting and Legislation in the OSCE / ed. by T. McGonagle, B. Davis Noll, M. Price. – Oxford: Programme in Comparative Media Law and Policy (PCMLP), Oxford University; Amsterdam: Institute for Information Law (IViR), Universiteit van Amsterdam, 2003.

14. Xalq so‘zi. – 1993. – 4-aprel.

15. Eren E. Turgut Özal’ın Orta Asya (Türkistan) Politikası // Elektronik Siyaset Bilimi Araştırmaları Dergisi. – 2022. – Cilt 10, № 25. – S. 60–84.

16. Özkan İ. Cumhuriyet Döneminde Türkiye ile Türk Dünyasının İlişkileri // Cumhuriyet’in 80. Yılında Türkiye. – Ankara: Türk Ocakları Genel Merkezi, 2004. – S. 367–400. – URL: https://www.isaozkan.com/dosyalar/Cumhuriyetin-80-Yilinda.pdf.

17. «ТВ»: еженедельное приложение к газете «Ташкентская правда». – 2001. – 20 декабря. – № 102. – URL: http://tvp.netcollect.ru/prog_channel.php?year=2001&channel=4559.

18. «Очная ставка TV»: еженедельная программа телевидения. – 2002. – 26 декабря. – № 52 (290).

19. Правда Востока. – 2002. – 12 октября.

20. Правда Востока. – 2002. – 6 декабря.

21. Türkiye ile Türk Cumhuriyetleri ve Bölge Ülkeleri İlişkileri Özel İhtisas Komisyonu Raporu: Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı / Devlet Planlama Teşkilatı Özel İhtisas Komisyonu. – Ankara: DPT, 2000.

22. Tongut S., Yavuz C. Sovyetler Birliğinin Dağılmasından Sonra Kırgızistan ile İlişkilerde Türk Medyası: TRT-Avrasya, TRT-Türk ve TRT-Avaz // Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi. – 2014. – Cilt 3, № 3. – S. 133–145.

23. TRT Türk [Elektron resurs] // Telepedia. – URL: https://telepedia.fandom.com/ru/wiki/TRT_T%C3%BCrk (murojaat qilingan sana: 05.10.2026).

24. Türkiye Radyo Televizyon Kurumu 2014 Faaliyet Raporu. – Ankara: Eflal Ajans Matbaacılık, 2015. – 224 s.

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-11-05

Qanday havola qilish kerak

TURKIYANING MARKAZIY OSIYO DAVLATLARI BILAN MEDIA SOHASIDAGI HAMKORLIGI TARIXI (TELEVIDENIYE MISOLIDA). (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(11), 89-93. https://doi.org/10.67227/wk3hby66