SOTSIAL MOBILLIK NAZARIYALARI VA ULARNING RAQAMLI DAVRDAGI TRANSFORMATSIYASI

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.67227/b5rymv38

Kalit so‘zlar:

sotsial mobillik, stratifikatsiya, raqamli tengsizlik, raqamli kapital, ijtimoiy kapital, platforma iqtisodiyoti, algoritmik boshqaruv, raqamli kompetensiya.

Abstrak

Maqolada sotsial mobillikning klassik nazariyalari raqamli transformatsiya sharoitida qayta talqin qilinadi. P. Sorokinning vertikal va gorizontal mobillik konsepsiyasi, P. Blau va O. Duncanning maqomga erishish modeli, P. Bourdieuning kapital shakllari hamda M. Castellsning tarmoq jamiyati haqidagi qarashlari qiyosiy tahlil qilinadi. Xalqaro telekommunikatsiya ittifoqi, OECD va Xalqaro mehnat tashkilotining ochiq hisobotlari asosida raqamli imkoniyatlar bilan real ijtimoiy natijalar o‘rtasidagi tafovut izohlanadi. Tadqiqot natijasi sifatida raqamli resurslar, kompetensiyalar, institutsional filtrlash va kapitalni ijtimoiy-iqtisodiy natijalarga aylantirish bosqichlarini birlashtiruvchi konseptual model taklif etiladi. Mazkur model empirik sinovdan o‘tkazilmagan bo‘lib, keyingi sotsiologik tadqiqotlar uchun tekshiriladigan gipotezalarni ishlab chiqishga xizmat qiladi.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. Sorokin P. A. Social Mobility. – New York: Harper & Brothers, 1927.

2. Blau P. M., Duncan O. D. The American Occupational Structure. – New York: Wiley, 1967.

3. Bourdieu P. The Forms of Capital // Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education / ed. by J. G. Richardson. – New York: Greenwood Press, 1986. – P. 241–258.

4. Castells M. The Rise of the Network Society. – 2nd ed. – Chichester: Wiley-Blackwell, 2010. – DOI: https://doi.org/10.1002/9781444319514.

5. DiMaggio P., Hargittai E. From the “Digital Divide” to “Digital Inequality”: Studying Internet Use as Penetration Increases. – Princeton: Princeton University, 2001. – Working Paper № 15. – URL: https://ideas.repec.org/p/pri/cpanda/15.html.

6. Hargittai E. Second-Level Digital Divide: Differences in People’s Online Skills // First Monday. – 2002. – Vol. 7, № 4. – DOI: https://doi.org/10.5210/fm.v7i4.942.

7. Rabiev B. B. Women’s Migration and Childhood Illness Social Determinants of Health // Journal of Family Medicine and Health Care. – 2026. – Vol. 12, № 2. – P. 27–32. – DOI: https://doi.org/10.11648/j.jfmhc.20261202.11.

8. Van Dijk J. A. G. M. Digital Divide Research, Achievements and Shortcomings // Poetics. – 2006. – Vol. 34, № 4–5. – P. 221–235. – DOI: https://doi.org/10.1016/j.poetic.2006.05.004.

9. Van Dijk J. A. G. M. The Digital Divide. – Cambridge: Polity Press, 2020.

10. International Telecommunication Union. Measuring Digital Development: Facts and Figures 2025. – Geneva: ITU, 2025. – URL: https://www.itu.int/en/ITU-D/Statistics/Pages/facts/default.aspx.

11. OECD. OECD Skills Outlook 2025: Building the Skills of the 21st Century for All. – Paris: OECD Publishing, 2025. – URL: https://www.oecd.org/en/publications/oecd-skills-outlook-2025_26163cd3-en.html.

12. Berg J., Furrer M., Harmon E., Rani U., Silberman M. S. Digital Labour Platforms and the Future of Work: Towards Decent Work in the Online World. – Geneva: International Labour Office, 2018. – URL: https://www.ilo.org/publications/digital-labour-platforms-and-future-work-towards-decent-work-online-world.

13. Rabiyev B. Yangi O‘zbekistonda barqaror rivojlanish va mehnat migratsiyasi inson kapitalini rivojlantirish sotsiologik tahlil // Yangi O‘zbekistonda barqaror rivojlanish uchun ilm-fan va innovatsiyalar: Respublika ilmiy konferensiyasi. – 2026. – Vol. 1, № 1. – B. 113–117.

14. OECD. Using AI in the Workplace: Opportunities, Risks and Policy Responses // OECD Artificial Intelligence Papers. – 2024. – № 11. – DOI: https://doi.org/10.1787/73d417f9-en.

15. Rabiyev B. B. O‘zbekistonda gender tengligi siyosati mehnat bozorida ayollarning imkoniyatlari va cheklovlari // Science Hub Review. – 2026. – Vol. 1, № 1. – B. 57–62. – DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.22306627.

16. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-sonli «Raqamli O‘zbekiston — 2030» strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni. – URL: https://lex.uz/docs/-5030957

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-11-05

Qanday havola qilish kerak

SOTSIAL MOBILLIK NAZARIYALARI VA ULARNING RAQAMLI DAVRDAGI TRANSFORMATSIYASI. (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(11), 138-143. https://doi.org/10.67227/b5rymv38