INGLIZ FOLKLOR NASRIDA GROTESK OBRAZLAR
DOI:
https://doi.org/10.67227/bpxm5a09Kalit so‘zlar:
ingliz folklori, folklor nasri, grotesk, grotesk obrazlar, giperbola, karikatura, qora yumor, absurdlik, nonsens, limerik, xalq ertagi, Mixail Baxtin, Vladimir Propp, Jozef Jeykobs, Edvard Lir.Abstrak
Mazkur maqolada ingliz folklor nasrida grotesk obrazlarni yaratishda qo‘llaniladigan badiiy vositalar va poetik mexanizmlar tadqiq etiladi. Tadqiqotning nazariy asosini Mixail Baxtinning grotesk realizm konsepsiyasi hamda Vladimir Proppning folklor syujetlarini tahlil qilishga oid struktur-funksional yondashuvi tashkil etadi. Grotesk effektlarni shakllantirishga xizmat qiluvchi asosiy badiiy mexanizmlar sifatida giperbola, grotesk karikatura, qora yumor, absurd obrazlilik va nonsens poetikasiga alohida e’tibor qaratiladi. Jozef Jeykobsning English Fairy Tales (“Ingliz xalq ertaklari”) to‘plamidagi “Jack and the Beanstalk”, “Jack the Giant-Killer”, “The History of Tom Thumb” va “The Old Woman and Her Pig” ertaklari, shuningdek, Edvard Lirning nonsens she’riyati namunalari asosida tana o‘lchamlarining o‘zgarishi, jismoniy deformatsiya, takror, absurdlik hamda sabab-oqibat va mantiqiy munosabatlarning buzilishi tahlil qilinadi. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, giperbola voqelikning odatiy miqyosini o‘zgartiradi, karikatura tana me’yorlarini deformatsiyalaydi, qora yumor fojiali yoki qo‘rqinchli mazmunni kulgili kontekstga joylashtiradi, nonsens esa an’anaviy mantiqiy va sabab-oqibat aloqalarini ataylab buzadi. Maqolada ingliz folklor nasridagi grotesk tasvirning o‘ziga xos xususiyati voqelikni butunlay inkor etishda emas, balki uning odatiy o‘lchamlarini vaqtincha o‘zgartirishda namoyon bo‘lishi asoslanadi. Natijada ayni bir folklor obrazi bir vaqtning o‘zida kulgili, qo‘rqinchli va absurd ma’nolarni kasb etib, grotesk poetikasining ko‘p qatlamli xususiyatini yuzaga keltiradi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Бахтин М. М. Творчество Франсуа Рабле и народная культура Средневековья и Ренессанса. – 2-е изд. – Москва: Художественная литература, 1990. – С. 25–30. – URL: https://imwerden.de/publ-3641. imwerden.de
2. Bakhtin M. M. Rabelais and His World / translated by Hélène Iswolsky. – Bloomington: Indiana University Press, 1984. – URL: https://iucat.iu.edu/iub/105458. IUCAT Bloomington
3. Пропп В. Я. Морфология сказки. – 2-е изд. – Москва: Наука, 1969. – URL: https://imwerden.de/pdf/propp_morfologiya_skazki_1969__ocr.pdf. Москва. 1969
4. Propp V. Morphology of the Folktale. – 2nd ed. – Austin: University of Texas Press, 1968. – URL: https://utpress.utexas.edu/9780292783768/. utpress.utexas.edu
5. Jacobs J. English Fairy Tales. – London: David Nutt, 1890. – URL: https://www.gutenberg.org/ebooks/7439. gutenberg.org
6. Barton A. Nonsense Literature // Oxford Bibliographies in British and Irish Literature. – Oxford: Oxford University Press, 2015. – URL: Oxford University Press — maqola sahifasi. academic.oup.com
7. Wales K. Where Owls Nest in Beards: Making Sense of Edward Lear’s Books of Nonsense // Style as Motivated Choice: In Memory of Peter Verdonk (1934–2021) / edited by M. Burke, J. Gavins. – Amsterdam; Philadelphia: John Benjamins, 2025. – P. 93–113. – URL: https://benjamins.com/catalog/lal.44.06wal. benjamins.com
8. Granato F. M., Bastazin V. On the Edge of Sense: Nonsense and Paradox in Edward Lear’s and Qorpo Santo’s Selected Works // Ilha do Desterro. – 2021. – Vol. 74, № 1. – DOI: https://doi.org/10.5007/2175-8026.2021.e71878. scielo.br
9. Rowlinson M. Onomatopoeia, Nonsense, and Naming: Species Poetics after Darwin’s Origin // Biopolitics and Animal Species in Nineteenth-Century Literature and Science. – Cambridge: Cambridge University Press, 2024. – P. 46–66. – DOI: https://doi.org/10.1017/9781009409940.005. cambridge.org
10. Haughton H. Edward Lear and the “Fiddlediddlety of Representation” // The Oxford Handbook of Victorian Poetry / edited by M. Bevis. – Oxford: Oxford University Press, 2013. – P. 351–369. – URL: York Research Database — bob ma’lumotlari. York Research Database
11. Hassett C. W. “Does It Buzz?”: Image and Text in Edward Lear’s Limericks // Victorian Literature and Culture. – 2017. – Vol. 45, № 4. – P. 685–707. – DOI: https://doi.org/10.1017/S106015031700016X. Cambridge Core
12. Lear E. A Book of Nonsense. – London, 1846. – URL: https://www.nonsenselit.org/Lear/BoN/.
13. Jacobs J. The History of Tom Thumb // English Fairy Tales. – London: David Nutt, 1890. – URL: https://www.gutenberg.org/ebooks/7439.