TARBIYACHINING SO‘ZI — BOLANING BIRINCHI DARSLIGI: BO‘LAJAK TARBIYACHILARDA DISKURSIV KOMPETENSIYANI RIVOJLANTIRISH METODIKASI

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.67227/38q75x95

Kalit so‘zlar:

diskurs, diskursiv kompetensiya, bo‘lajak tarbiyachi, maktabgacha ta’lim, pedagogik muloqot, kogeziya, kogerentlik, metodika.

Abstrak

Maqolada bo‘lajak tarbiyachilarda diskursiv kompetensiyani rivojlantirishning nazariy asoslari tahlil qilinadi. Tarbiyachi nutqi bola uchun muloqot va fikrlash namunasi sifatida qaraladi. Xalqaro hamda o‘zbek tilshunosligi va pedagogikasi sohalaridagi tadqiqotlar asosida diskursiv kompetensiyaning beshta asosiy komponenti — izchil monologik nutq, dialogni boshqarish, pragmatik moslashuv, verbal va noverbal vositalarning uyg‘unligi hamda refleksiya ajratib ko‘rsatiladi. Shuningdek, bo‘lajak tarbiyachilarning diskursiv kompetensiyasini rivojlantirishga qaratilgan to‘rt bosqichli metodika va kompetensiyaning shakllanganlik darajasini aniqlash uchun uch darajali baholash rubrikasi taklif etiladi.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 16-dekabrdagi O‘RQ-595-son «Maktabgacha ta’lim va tarbiya to‘g‘risida»gi Qonuni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz/docs/-4646908. lex.uz

2. Xamroyeva E. Maktabgacha ta’lim pedagog-tarbiyachilarida nutqiy kompetensiyalarini takomillashtirish // Jamiyat va innovatsiyalar – Society and Innovations. – 2022. – T. 3, № 3/Maxsus son. – B. 360–366. – DOI: https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol3-iss3/S-pp360-366. researchgate.net

3. Hymes D. H. On Communicative Competence // Sociolinguistics: Selected Readings / ed. by J. B. Pride, J. Holmes. – Harmondsworth: Penguin, 1972. – P. 269–293. – URL: https://wwwhomes.uni-bielefeld.de/sgramley/Hymes-1.pdf. wwwhomes.uni-bielefeld.de

4. Canale M., Swain M. Theoretical Bases of Communicative Approaches to Second Language Teaching and Testing // Applied Linguistics. – 1980. – Vol. 1, № 1. – P. 1–47. – DOI: https://doi.org/10.1093/applin/I.1.1. academic.oup.com

5. Canale M. From Communicative Competence to Communicative Language Pedagogy // Language and Communication / ed. by J. C. Richards, R. W. Schmidt. – London: Longman, 1983. – P. 2–27. – URL: https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9781317869634_A23913883/preview-9781317869634_A23913883.pdf. api.pageplace.de

6. Celce-Murcia M., Dörnyei Z., Thurrell S. Communicative Competence: A Pedagogically Motivated Model with Content Specifications // Issues in Applied Linguistics. – 1995. – Vol. 6, № 2. – P. 5–35. – URL: https://repositories.cdlib.org/uc/item/2928w4zj. eric.ed.gov

7. Harris Z. S. Analyse du discours // Langages. – 1969. – № 13. – P. 8–45. – URL: https://www.persee.fr/doc/lgge_0458-726x_1969_num_4_13_2507. persee.fr

8. Арутюнова Н. Д. Дискурс // Лингвистический энциклопедический словарь / гл. ред. В. Н. Ярцева. – Москва: Советская энциклопедия, 1990. – С. 136–137. – URL: https://tapemark.narod.ru/les/136g.html. tapemark.narod.ru

9. Dauletnazarova A. Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining diskursiv kompetensiyasini rivojlantirishning ilmiy-nazariy taraflari // Nauka i innovatsiya. – 2025. – T. 3, № 17. – B. 18–21. – DOI: https://doi.org/10.70413/si-v03-i17-p1-006. Наука и инновации

10. Bekimbetova G. R. Diskursiv kompetensiya asosida talabalarning lingvistik kompetensiyasini rivojlantirish metodikasi // Ilm sarchashmalari. – 2023. – № 9. – B. 83–85. – URL (bibliografik qayd): https://api.ziyonet.uz/uploads/books/10000014/9n5NGZ45FB5j3dd.pdf. api.ziyonet.uz

11. Safarov Sh. Pragmalingvistika. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2008. – URL: https://lib.kuaf.uz/literature/show/pragmalingvistika. lib_kuaf_uz

12. Boymirzayeva S. O‘. O‘zbek tilida matnning kommunikativ-pragmatik mazmunini shakllantiruvchi kategoriyalar: filologiya fanlari doktori dissertatsiyasi avtoreferati. – Toshkent, 2010. – URL: https://inlibrary.uz/index.php/autoabstract/article/view/42662. inlibrary.uz

13. Raupova L. R. Dialogik nutqning diskursiv talqini. – Toshkent: Fan, 2011. – 182 b. – URL: https://akbt.urdu.uz/uz/books/770. akbt.urdu.uz

14. Toirova G. Nutqiy muloqotning lisoniy verbal va lisoniy noverbal vositalari xususida (salomlashish misolida) // BuxDU ilmiy axboroti. – 2018. – № 1. – B. 67–74. – URL (bibliografik qayd): https://www.in-academy.uz/index.php/SI/article/view/33608. Наука и инновации

15. Sinclair J. M., Coulthard R. M. Towards an Analysis of Discourse: The English Used by Teachers and Pupils. – London: Oxford University Press, 1975. – 163 p. – URL: https://books.google.com/books?id=zYucAAAAMAAJ. books.google.com

16. Alexander R. J. Towards Dialogic Teaching: Rethinking Classroom Talk. – 4th ed. – York: Dialogos, 2008. – 60 p. – URL: https://pure.york.ac.uk/portal/en/publications/towards-dialogic-teaching-rethinking-classroom-talk-4th-edition/. York Research Database

17. Vygotsky L. S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes / ed. by M. Cole et al. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 1978. – URL: https://books.google.com/books?id=RxjjUefze_oC. books.google.com

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-11-05

Qanday havola qilish kerak

TARBIYACHINING SO‘ZI — BOLANING BIRINCHI DARSLIGI: BO‘LAJAK TARBIYACHILARDA DISKURSIV KOMPETENSIYANI RIVOJLANTIRISH METODIKASI. (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(11), 101-104. https://doi.org/10.67227/38q75x95