MAKTABGACHA YOSHDAGI MOTOR ALALIYALI BOLALARDA KOMMUNIKATIV JARAYONLARNI RIVOJLANTIRISH: ZAMONAVIY LOGOPEDIK YONDASHUVLAR TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.67227/tzwrx550Kalit so‘zlar:
motor alaliya, maktabgacha yosh, kommunikativ jarayon, nutqiy rivojlanish, logopedik korreksiya, kommunikativ kompetensiya, muqobil kommunikatsiya, interaktiv texnologiya, nutqiy tashabbus, ijtimoiy moslashuv.Abstrak
Mazkur maqolada maktabgacha yoshdagi motor alaliyali bolalarda kommunikativ jarayonlarni shakllantirish va rivojlantirishning psixologik-pedagogik hamda logopedik asoslari tahlil qilinadi. Motor alaliyaning nutqiy rivojlanishga ta’siri, bolalarning muloqotga kirishish, o‘z fikrini ifodalash, nutqiy tashabbus ko‘rsatish va ijtimoiy munosabatlarda ishtirok etish imkoniyatlari yoritiladi. Shuningdek, kommunikativ kompetensiyani rivojlantirishda o‘yin texnologiyalari, multimodal yondashuv, muqobil va qo‘shimcha kommunikatsiya vositalari, interaktiv mashg‘ulotlar hamda oilaga yo‘naltirilgan logopedik yordamning ahamiyati ochib beriladi. Korreksion ishlarning samaradorligini ta’minlashda individual yondashuv, nutqiy va nutqsiz kommunikatsiya vositalarining o‘zaro uyg‘unligi hamda ijtimoiy muhitning o‘rni asoslab beriladi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Выготский Л. С. Мышление и речь. – Москва: Национальное образование, 2016. – URL: https://www.marxists.org/russkij/vygotsky/1934/thinking-speech.pdf.
2. Левина Р. Е. Основы теории и практики логопедии. – Москва: Просвещение, 1968. – URL: http://library.sgu.ru/vytrvyst/11_10_19.pdf.
3. Соботович Е. Ф. Речевое недоразвитие у детей и пути его коррекции (дети с нарушением интеллекта и моторной алалией). – Москва: Классик стиль, 2003. – 160 с. – URL: https://pedlib.ru/Books/2/0208/index.shtml.
4. Мартиненко І. В. Психологічні засади формування комунікативної діяльності дітей старшого дошкільного віку з системними порушеннями мовлення. – Київ, 2017. – URL: https://enpuir.udu.edu.ua/entities/publication/9a1b5c81-30ac-45a7-afca-73e4ac59b0c0.
5. Марченко І. С., Засунько І. О. Науково-теоретичні основи проблеми комунікативного розвитку дітей із алалією // Науковий часопис НПУ імені М. П. Драгоманова. Серія 19. – 2017. – Вип. 33. – С. 36–42.
6. Hnoievska J., Artimonova T. Formation of the Lexical Component of Speech in Children with Motor Alalia // Scientific Journal of Dragomanov Ukrainian State University. Series 19. Special Education and Psychology. – 2025. – Issue 48.
7. Ajimova Z. G. The Development of Communication Skills in Children with Motor Alalia // Science and Society. – 2026. – № 2–3. – P. 3–5. – URL: https://journal.ndpi.uz/ss/en/article/view/2026-2-3-001.
8. Формирование невербальных коммуникативных навыков при моторной алалии // Общество и инновации – Society and Innovations. – 2025. – Специальный выпуск. – С. 337–342. – URL: https://inscience.uz/index.php/socinov/article/view/5573.
9. Neumann K., Kauschke C., Fox-Boyer A., Lüke C., Sallat S., Kiese-Himmel C. Clinical Practice Guideline: Interventions for Developmental Language Delay and Disorders // Deutsches Ärzteblatt International. – 2024. – Vol. 121. – P. 155–162. – DOI: https://doi.org/10.3238/arztebl.m2024.0004. – URL: https://www.aerzteblatt.de/pdf/di/121/5/m155.pdf.
10. Pennington L., Akor W. A., Laws K., Goldbart J. Parent-Mediated Communication Interventions for Improving the Communication Skills of Preschool Children with Non-Progressive Motor Disorders // Cochrane Database of Systematic Reviews. – 2018. – Issue 7. – URL: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6513435/.