NOMODDIY MADANIY MEROSNI MUHOFAZA QILISH TIZIMINING SHAKLLANISHI VA HUDUDIY XUSUSIYATLARI: NAMANGAN VILOYATI TAJRIBASI (1991–2026)

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.67227/kczbp104

Kalit so‘zlar:

nomoddiy madaniy meros, YUNESKO, Namangan viloyati, katta ashula, askiya, Chust pichog‘i, do‘ppi, hunarmandchilik, ustoz–shogird an’anasi, muhofaza.

Abstrak

Maqolada O‘zbekiston mustaqilligi yillarida nomoddiy madaniy merosni muhofaza qilish tizimining shakllanishi va rivojlanishi to‘rt bosqichga ajratilgan holda tahlil qilinadi. Namangan viloyati misolida ijrochilik san’ati, hunarmandchilik, milliy taomlar tayyorlash an’analari hamda xalq bayramlarining bugungi holati va hududiy xususiyatlari ko‘rib chiqiladi. Nomoddiy madaniy merosning sahnalashtirilishi, tijoratlashuvi va madaniy an’analarning avlodlar o‘rtasida uzatilishidagi uzilishlar asosiy muammolar sifatida belgilanadi. Shuningdek, madaniy meros tashuvchilarining reyestrini yuritish, meros namunalarini raqamli hujjatlashtirish hamda ustoz–shogird an’anasini qo‘llab-quvvatlash va rag‘batlantirish bo‘yicha takliflar ilgari suriladi.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. – Paris: UNESCO, 2003.

2. O‘zbekiston Respublikasining 2001-yil 30-avgustdagi 269-II-son «Madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish to‘g‘risida»gi Qonuni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. – URL: https://lex.uz/docs/-25461.

3. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2010-yil 7-oktabrdagi «2010–2020-yillarda nomoddiy madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish, asrash, targ‘ib qilish va ulardan foydalanish Davlat dasturini tasdiqlash to‘g‘risida»gi qarori.

4. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 23-fevraldagi 47-son «Nomoddiy madaniy meros muhofazasiga oid normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash to‘g‘risida»gi qarori.

5. O‘zbekiston Respublikasining 2026-yil 23-iyuldagi O‘RQ-1160-son «Madaniy meros sohasidagi davlat boshqaruvi tizimi takomillashtirilishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida»gi Qonuni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. – URL: https://www.lex.uz/ru/docs/-8354297.

6. Toshmatov O‘. G‘., Isakulova N. J. Nomoddiy madaniy merosni muhofaza qilishning huquqiy asoslari. – Toshkent: Fan, 2014. – URL: https://uzbekacademy.uz/oz/article/2024/08/08/nomoddiy-madaniy-merosni-muhofaza-qilishning-huquqiy-asoslari.

7. Axmedov J. O‘zbekistonda nomoddiy madaniy meros muhofazasi // FarDU ilmiy xabarlari. – 2024. – № 3. – URL: https://journal.fdu.uz/index.php/sjfsu/article/view/3765.

8. Haydarov Z. U. Nomoddiy madaniy meros: ma’ruzalar matni. – Namangan: NamDU, 2014.

9. Zokirov B. Yangiqo‘rg‘on tumani etnoturizmini rivojlantirishda lokal atributlardan foydalanish («xamir soldi» taomi misolida) // Sharq ijtimoiy fanlar jurnali (Oriental Journal of Social Sciences). – 2025. – № 1. – B. 52–56. – URL: https://www.supportscience.uz/index.php/ojss/article/view/1925.

10. UNESCO. Lists of Intangible Cultural Heritage and the Register of Good Safeguarding Practices: Uzbekistan [Elektron resurs]. – URL: https://ich.unesco.org/.

11. Chust – hunarmandlar shahri va qadimiy an’analar maskani // O‘zbekiston Respublikasi Hukumat portali (Gov.uz) [Elektron resurs]. – 2026. – 5-iyul. – URL: https://gov.uz/oz/edu/news/view/190067.

12. Namangan viloyatida nechta moddiy madaniy meros obyektlari mavjud // O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi [Elektron resurs]. – URL: https://stat.uz/en/press-center/news-of-committee/50271-namangan-viloyatida-nechta-moddiy-madaniy-meros-obyektlari-mavjud-3.

13. O‘zbekiston nomoddiy madaniy merosi ro‘yxati: risola // IRCI ma’lumotlar bazasi [Elektron resurs]. – URL: https://www.irci.jp/rdb/item/13197.

14. Three Nominations Put Forward by Uzbekistan Are Included in the Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity // Embassy of Uzbekistan [Elektron resurs]. – 2023. – URL: https://uzbekembassy.com.my/eng/news_press/three_nominations_put_forward_by_uzbekistan_are_included_in_the_representative_list_of_the_intangible_cultural_heritage_of_humanity.html.

15. Muallifning dala materiallari. – Namangan viloyati. – [Tadqiqot yillari, tumanlar va axborotchilar ro‘yxati ko‘rsatiladi].

16. Kobyz and the Yurt: Central Asia’s Living Knowledge Enters UNESCO’s Intangible Heritage Lists // Euronews [Elektron resurs]. – 2025. – 22-dekabr. – URL: https://www.euronews.com/2025/12/22/kobyz-and-the-yurt-central-asias-living-knowledge-enters-unescos-intangible-heritage-lists.

Nashr qilingan

2026-11-05

Qanday havola qilish kerak

NOMODDIY MADANIY MEROSNI MUHOFAZA QILISH TIZIMINING SHAKLLANISHI VA HUDUDIY XUSUSIYATLARI: NAMANGAN VILOYATI TAJRIBASI (1991–2026). (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(11), 273-277. https://doi.org/10.67227/kczbp104