RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA OILAVIY MUNOSABATLAR VA QADRIYATLAR EVOLYUTSIYASI
DOI:
https://doi.org/10.67227/1qp8bd39Kalit so‘zlar:
global muammo, raqamli transformatsiya, oilaviy munosabatlar, oilaviy qadriyatlar, raqamlashtirish, blogerlar, ijtimoiy tarmoqlar, oila instituti, tadqiqotlar, farzand tarbiyasi, salbiy illatlar, jamiyat va oila.Abstrak
Mazkur maqolada raqamli transformatsiya sharoitida oilaviy munosabatlar va qadriyatlar evolyutsiyasining nazariy-metodologik asoslari, asosiy tendensiyalari hamda O‘zbekistonda oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash mexanizmlari tadqiq etiladi. “Raqamli transformatsiya”, “oilaviy munosabatlar” va “oilaviy qadriyatlar” tushunchalarining mazmun-mohiyati aniqlashtirilib, oila institutining transformatsiyasini o‘rganishga doir xorijiy va mahalliy nazariy yondashuvlar tahlil qilinadi. Raqamli muhit ta’sirida er-xotin, ota-ona va farzandlar hamda avlodlararo munosabatlarda yuz berayotgan o‘zgarishlarning asosiy tendensiyalari yoritiladi. Oilaviy qadriyatlarning barqaror saqlanib qolayotgan, mazmunan qayta talqin qilinayotgan va yangidan shakllanayotgan qadriyatlardan iborat nazariy tipologiyasi taklif etiladi. Shuningdek, raqamli transformatsiyaning oilaviy munosabatlarga ta’sirini empirik o‘rganish dasturi hamda raqamli muhitda oilaviy qadriyatlarni rivojlantirish va mustahkamlashga qaratilgan konseptual model ishlab chiqiladi.
Yuklashlar
Havolalar
1. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi: 2023-yil 30-aprelda referendumda qabul qilingan. – XIV bob. Oila, bolalar va yoshlar // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. – URL: https://lex.uz/uz/docs/-6445145.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 2-fevraldagi PF-5325-son «Xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash va oila institutini mustahkamlash sohasidagi faoliyatni tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. – URL: https://lex.uz/uz/docs/-3546742.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son «Raqamli O‘zbekiston – 2030» strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. – URL: https://lex.uz/uz/docs/-5030957.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 27-iyundagi PQ-3808-son «O‘zbekiston Respublikasida oila institutini mustahkamlash konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida»gi Qarori // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. – URL: https://lex.uz/uz/docs/-3797625.
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PF-158-son «O‘zbekiston – 2030» strategiyasi to‘g‘risida»gi Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs]. – URL: https://lex.uz/docs/6600413.
6. Dalimova N. M. Turli avlod vakillari hayotiy qadriyatlarining ijtimoiy-psixologik determinantlari: psixologiya fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi: 19.00.05. – Toshkent, 2022. – URL: https://oak.uz/pages/12077.
7. Jabborov I. A. Oilada er-xotin munosabatlarini muvofiqlashtirishning ijtimoiy-psixologik mexanizmlari: falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi: 19.00.05. – Toshkent, 2021. – URL: https://oak.uz/pages/8322.
8. Карпов А. В., Волченкова А. А. Цифровизация как детерминанта детско-родительских отношений // Вестник РФФИ. Гуманитарные и общественные науки. – 2024. – № 4. – С. 59–68. – DOI: https://doi.org/10.22204/2587-8956-2024-119-04-59-68. – URL: https://rcsi.science/upload/medialibrary/51e/fw5zf1m4l4ztwp7zjoe93fss6bx9dr3d/RFBR_4(119)2024_59-68.pdf.
9. Yusupova N. J. Islom oila huquqi: paydo bo‘lishi, rivojlanishi, manbalari va institutlari: yuridik fanlar doktori (DSc) dissertatsiyasi: 12.00.01. – Toshkent, 2019. – URL: https://oak.uz/pages/2638.
10. Beck U., Beck-Gernsheim E. The Normal Chaos of Love. – Cambridge: Polity Press, 1995. – ISBN 978-0-7456-1382-6. – URL: https://search.worldcat.org/search?q=9780745613826.
11. Castells M. The Rise of the Network Society. – 2nd ed. – Chichester: Wiley-Blackwell, 2010. – DOI: https://doi.org/10.1002/9781444319514.
12. Giddens A. The Transformation of Intimacy: Sexuality, Love and Eroticism in Modern Societies. – Stanford: Stanford University Press, 1992. – ISBN 978-0-8047-2090-8. – URL: https://search.worldcat.org/search?q=9780804720908.
13. Inglehart R., Welzel C. Modernization, Cultural Change, and Democracy: The Human Development Sequence. – Cambridge: Cambridge University Press, 2005. – DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511790881.
14. Kağıtçıbaşı Ç. Family, Self, and Human Development Across Cultures: Theory and Applications. – 2nd ed. – Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, 2007. – URL: https://search.worldcat.org/search?q=Kagitcibasi+Family+self+and+human+development+across+cultures+2007.
15. Razzakova N. Yu. Jamiyatni modernizatsiya qilish sharoitida oilaviy munosabatlarning o‘zgarish dinamikasi: falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati: 22.00.02. – Toshkent, 2025. – URL: https://tsuull.uz/sites/default/files/avtoreferat_nargis_ohirgi_22_08_2025_orginal.pdf.
16. Tashmuxamedova D. G. Virtual tarmoqlar O‘zbekiston yoshlarining ijtimoiy roli shakllanishining omili sifatida: sotsiologiya fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi avtoreferati: 22.00.02. – Toshkent, 2024. – URL: https://api.ziyonet.uz/uploads/books/10001253/fy4xWOjpVcSPiKa.pdf.
17. Turkle S. Alone Together: Why We Expect More from Technology and Less from Each Other. – New York: Basic Books, 2011. – ISBN 978-0-465-02234-2. – URL: https://search.worldcat.org/search?q=9780465022342.
18. Mesch G. S. Family Relations and the Internet: Exploring a Family Boundaries Approach // Journal of Family Communication. – 2006. – Vol. 6, № 2. – P. 119–138. – DOI: https://doi.org/10.1207/s15327698jfc0602_2.
19. Солдатова Г. У., Рассказова Е. И., Вишнева А. Е. и др. Рожденные цифровыми: семейный контекст и когнитивное развитие. – Москва, 2022. – 356 с. – URL: https://psy.su/mod_files/additions_1/fle_file_10384.pdf.