FOROBIY TA’LIMOTIDA MUSIQANING FALSAFIY-ESTETIK MOHIYATI VA INSON RUHIY HAYOTIDAGI O‘RNI
DOI:
https://doi.org/10.67227/dynavy57Kalit so‘zlar:
musiqa falsafasi, estetik tafakkur, ruhiy hayot, musiqiy uyg‘unlik, axloqiy tarbiya, metafizika, musiqiy idrok, qiyosiy falsafa.Abstrak
Mazkur maqolada musiqaning falsafiy-estetik mohiyati, inson ruhiy hayotiga ta’siri hamda axloqiy-ma’naviy kamolotdagi o‘rni tarixiy-falsafiy nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy e’tibori Abu Nasr Forobiyning musiqaga oid qarashlariga qaratilib, uning “Kitāb al-Mūsīqā al-Kabīr” asarida bayon etilgan musiqa nazariyasi, tovushning fizik xususiyatlari, musiqiy uyg‘unlik va amaliy ijro masalalari yoritiladi. Shuningdek, Aflotun va Arastuning musiqaga oid axloqiy-pedagogik qarashlari, Pifagor an’anasidagi kosmik uyg‘unlik konsepsiyasi hamda Artur Shopengauerning musiqani iroda bilan bog‘lovchi estetik nazariyasi qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqot natijasida musiqaning falsafiy talqinlari tarixiy taraqqiyot davomida matematik uyg‘unlik, axloqiy tarbiya, hissiy tajriba va metafizik mazmun kabi turli nazariy yo‘nalishlarda shakllangani asoslab beriladi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Gökpınar Y. Some Notes on Woodwind Instruments in al-Fārābī’s Kitāb al-Mūsīqī al-kabīr // Journal of Music Archaeology. – 2023. – Vol. 1. – P. 185–200. – DOI: https://doi.org/10.1553/JMA-001-08.
2. Hafız M. al-Fārābī’s Philosophy of Music // Meshk Journal of Religious Musics. – 2024. – Vol. 1, № 1. – P. 1–18. – DOI: https://doi.org/10.26650/meshk.2024.0001.
3. History of Western Philosophy of Music: Antiquity to 1800 // Stanford Encyclopedia of Philosophy [Elektron resurs]. – URL: https://plato.stanford.edu/entries/hist-westphilmusic-to-1800/.
4. Schopenhauer A. The World as Will and Representation. – Vol. I / transl. by E. F. J. Payne. – New York: Dover Publications, 1969.
5. Kant I. Critique of the Power of Judgment / transl. by P. Guyer, E. Matthews. – Cambridge: Cambridge University Press, 2000.
6. The Philosophy of Music // Stanford Encyclopedia of Philosophy [Elektron resurs]. – URL: https://plato.stanford.edu/entries/music/.
7. Yuldashev F. A. Abu Nasr Forobiy musiqa nazariyasining falsafiy-konseptual tahlili: monografiya. – Farg‘ona: FarDU nashriyoti, 2024. – 120 b. – ISBN 978-9910-784-07-1.