GYOTE SHE’RIYATINING O‘ZBEKCHA TARJIMALARIDA EKVIVALENTLIK VA ADEKVATLIK MASALASI

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.67227/98mtrp35

Kalit so‘zlar:

Gyote, “Erlkönig”, badiiy tarjima, ekvivalentlik, adekvatlik, leksik muvofiqlik, poetik tarjima, semantik qatlam, pragmatik ta’sir.

Abstrak

Maqolada tarjimashunoslikning muhim kategoriyalari bo‘lgan ekvivalentlik va adekvatlik tushunchalarining nazariy talqinlari hamda ularning Gyote she’riyatining o‘zbek tiliga tarjimalarida namoyon bo‘lishi tahlil qilinadi. Ya. Retsker, V. Vinogradov, A. Shveytser, V. Komissarov, V. Koller va boshqa tadqiqotchilarning qarashlari qiyosiy o‘rganilib, ekvivalentlikning semantik, strukturaviy, stilistik va pragmatik qatlamlari farqlanadi. Amaliy tahlil uchun Gyotening “Erlkönig” she’ridagi “Wer reitet so spät durch Nacht und Wind?” misrasi hamda uning o‘zbekcha tarjima variantlari tanlangan. Tahlil natijasida tarjimada leksik muvofiqlikning o‘zi yetarli emasligi, poetik obraz, vaqt va makon munosabatlari, sintaktik qurilish, ohang hamda kitobxonga ta’sirni ham hisobga olish zarurligi asoslab beriladi. Ekvivalentlik tarjima birliklari va matnlar o‘rtasidagi moslik darajalarini ifodalashi, adekvatlik esa tarjima yechimining kommunikativ-estetik vazifaga muvofiqligini baholash mezoni sifatida namoyon bo‘lishi ko‘rsatib beriladi.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. Бархударов Л. С. Язык и перевод: вопросы общей и частной теории перевода. – Москва: Международные отношения, 1975. – 240 с. – URL: https://akbt.urdu.uz/uz/books/8671. akbt.urdu.uz

2. Виноградов В. С. Введение в переводоведение: общие и лексические вопросы. – Москва: Издательство Института общего среднего образования РАО, 2001. – 224 с. – URL: https://cspu.uz/vvedenie-v-perevodovedenie-obsie-i-leksiceskie-voprosy. cspu.uz

3. Комиссаров В. Н. Теория перевода: лингвистические аспекты. – Москва: Высшая школа, 1990. – 253 с. – URL: https://ebooks.znu.edu.ua/files/Bibliobooks/Inshi15/0011427.pdf. ebooks.znu.edu.ua

4. Koller W. Einführung in die Übersetzungswissenschaft. – 6., durchgesehene und aktualisierte Auflage. – Quelle & Meyer, 2001. – 343 S. – URL: https://ci.nii.ac.jp/ncid/BA66192074. Einführung in die Übersetzungswissenschaft

5. Рецкер Я. И. О закономерных соответствиях при переводе на родной язык // Вопросы теории и методики учебного перевода / под ред. К. А. Ганшиной, И. В. Карпова. – Москва: Издательство Академии педагогических наук РСФСР, 1950. – С. 156–183. https://ares.uz/uz/maqola-sahifasi/simultaneous-translation-interpreting-modern-type-translation. ares.uz

6. Швейцер А. Д. Теория перевода: статус, проблемы, аспекты. – Москва: Наука, 1988. – 215 с. – URL: https://nlrs.ru/to-readers/segments/school/open/778. nlrs.ru

7. Sodiqov Z., Abdurahmonova D. Tarjimashunoslik terminlarining ko‘ptilli lug‘at-ma’lumotnomasi: o‘zbek, olmon, ingliz, rus tillari. – Namangan, 2013. – B. 24. – URL: https://namdu.uz/books/3085. namdu.uz

8. Sirojiddinov Sh. Badiiy tarjimada adekvatlik va ekvivalentlik // Filologiya masalalari. – 2011. – № 3. – B. 47.

9. Xatamova D. Ekvivalentlik adekvatlikning bosh mezoni // Oriental Renaissance: Innovative, Educational, Natural and Social Sciences. – 2022. – Vol. 2, Special Issue 28: Tarjimashunoslar forumi – 2022. – B. 146–152. – DOI: https://doi.org/10.24412/2181-1784-2022-28-146-152. 2022

10. Sodiqov Z. Tarjima nazariyasi va amaliyoti. – Toshkent: Bookmany Print, 2023. https://journal.fledu.uz/wp-content/uploads/sites/3/2025/09/problema-ekvivalentnosti-pri-perevode-stihotvorenij.pdf. journal.fledu.uz

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-11-05

Qanday havola qilish kerak

GYOTE SHE’RIYATINING O‘ZBEKCHA TARJIMALARIDA EKVIVALENTLIK VA ADEKVATLIK MASALASI. (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(11), 236-239. https://doi.org/10.67227/98mtrp35