DAVLAT ERMITAJI KOLLEKSIYALARIDA O‘ZBEKISTON ARXEOLOGIK MEROSINING SHAKLLANISH TARIXI XUSUSIDA

Mualliflar

DOI:

https://doi.org/10.67227/z52t5f27

Kalit so‘zlar:

Davlat Ermitaji, muzey kolleksiyasi, arxeologik meros, Sharq bo‘limi, Ayritom frizi, Varaxsha devoriy rasmlari, sug‘d kumushi, provenans, restitutsiya, muzey diplomatiyasi.

Abstrak

Maqolada O‘zbekiston hududidan topilgan arxeologik va badiiy yodgorliklarning xorijiy muzey to‘plamlarida saqlanishi masalasi Davlat Ermitaji misolida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi kolleksiya tarkibini qayta tavsiflash emas, balki uning shakllanish mexanizmlarini aniqlash va ularni xronologik ketma-ketlikda tasniflashdan iborat. Muzey hujjatlari, arxeologik ekspeditsiya hisobotlari va ilmiy kataloglar tahlili asosida eksponatlarning muzeyga kelib tushish yo‘llari to‘rt turga ajratiladi: tasodifiy yig‘ish, shaxsiy sovg‘a, ilmiy ekspeditsiya va rasmiy hukumat qarori. Mazkur tasnif kolleksiyaning shakllanish tarixini uch bosqichga ajratish hamda har bir bosqichda eksponatlarning huquqiy maqomida yuz bergan o‘zgarishlarni aniqlash imkonini beradi. Tadqiqot natijalari madaniy meros obyektlarining saqlanish joyi bilan bog‘liq masalalarni restitutsiya yuzasidan qarama-qarshiliklar doirasida emas, balki hamkorlikdagi ilmiy tadqiqotlar va raqamli ochiqlik tamoyillariga asoslangan yondashuv orqali hal etish maqsadga muvofiqligini asoslaydi.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. Якубовский А. Ю. К двадцатилетию Отдела Востока Государственного Эрмитажа // Труды Отдела Востока Государственного Эрмитажа. – Ленинград, 1940. – Т. III. – С. 1–26. – URL: https://kronk.spb.ru/library/trovge.htm.

2. Банк А. В. Восточные собрания Эрмитажа. – Ленинград: Издательство Государственного Эрмитажа, 1960. – С. 3–8.

3. Nikitin A. B., Marshak B. I. Hermitage Museum I. Collection of the Pre-Islamic Period // Encyclopaedia Iranica. – New York, 2003. – Vol. XII, Fasc. 3. – P. 228–232. – URL: https://www.iranicaonline.org/articles/hermitage-museum-i/.

4. Hermitage Museum. Hall 53: Bactria and Sogdiana; Hall 48: Sogdian and Khorezm Silver [Elektron resurs]. – URL: https://hermitagemuseum.org.

5. Cultural Heritage of Uzbekistan in World Collections. Vol. 1: Antiquities from Uzbekistan at the State Hermitage Museum. – Tashkent: WOSCU, 2019. – URL: https://www.academia.edu/43820935/COLLECTION_OF_THE_STATE_HERMITAGE_MUSEUM.

6. Cultural Heritage of Uzbekistan in World Collections. Vol. 2: Medieval Art of Uzbekistan at the State Hermitage Museum. – Tashkent: WOSCU, 2021.

7. Иерусалимская А. А., Иванов А. А. Отдел Востока Государственного Эрмитажа // Народы Азии и Африки. – 1990. – № 4. – С. 208–216. – URL: http://archaeologyca.su/?p=527.

8. Смирнов Я. И. (ред.). Восточное серебро: атлас древней серебряной и золотой посуды восточного происхождения. – Санкт-Петербург: Издание Императорской археологической комиссии, 1909. – URL: https://libmma.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15324coll7/id/4881/.

9. Trever C. V. Terracottas from Afrasiab. – Leningrad: ОГИЗ–ИЗОГИЗ, 1934.

10. Григорьев Г. В. Городище Тали-Барзу // Труды Отдела Востока Государственного Эрмитажа. – Ленинград, 1940. – Т. II. – С. 87–104. – URL: https://www.academia.edu/106249501.

11. Гайдукевич В. Ф. Могильник близ Ширин-сая в Узбекистане // Советская археология. – 1952. – Т. 16. – С. 331–359. – URL: https://www.academia.edu/130077261.

12. Массон М. Е. Краткий очерк истории изучения Термеза // Труды Термезской археологической комплексной экспедиции. – Ташкент, 1940. – Т. 1. – С. 13–59. – URL: https://arheologija.ru/masson-termezskaya-arheologicheskaya-kompleksnaya-ekspeditsiya-take/.

13. Шишкин В. А. Варахша. – Москва: Издательство АН СССР, 1963. – 252 с. – URL: https://isaw.nyu.edu/research/bukhara-project/files/Shishkin_Varakhsha.pdf/view.

14. Salomon R. Indian Epigraphy from Kara-tepe in Old Termez // Journal of the American Oriental Society. – 1997. – Vol. 117, № 2. – P. 406. – URL: https://www.proquest.com/docview/217145963.

15. Толстов С. П. Древний Хорезм. – Москва: Издательство МГУ, 1948. – URL: https://kazneb.kz/ru/catalogue/view/1558009.

16. Живопись древнего Пянджикента / под ред. А. Ю. Якубовского, М. М. Дьяконова. – Москва: Издательство АН СССР, 1954. – URL: https://www.academia.edu/44939487.

17. Маршак Б. И. Согдийское серебро: очерки по восточной торевтике. – Москва: Наука, 1971. – URL: https://books.google.co.uz/books?id=IynWAAAAMAAJ.

18. Маршак Б. И., Крикис Я. К. Чилекские чаши // Труды Государственного Эрмитажа. – Ленинград, 1969. – Т. X. – С. 55–80. – URL: https://kronk.spb.ru/library/marshak-krikis-1969.htm.

19. Azarpay G., Belenitskii A. M., Marshak B. I., Dresden M. J. Sogdian Painting: The Pictorial Epic in Oriental Art. – Berkeley; Los Angeles; London: University of California Press, 1981. – 244 p. – URL: https://www.jstor.org/stable/jj.8500916.

20. Compareti M. The «Red Hall» Murals in the Varakhsha Palace (Bukhara Oasis): Hints for a New Reading [Elektron resurs]. – 2023. – URL: https://www.academia.edu/116485534.

21. Образцов В. Н. Оружие Востока в собрании Эрмитажа. – Санкт-Петербург: Издательство Государственного Эрмитажа, 2015. – 228 с. – URL: https://liart.ru/en/newinlib/1041/.

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-11-05

Qanday havola qilish kerak

DAVLAT ERMITAJI KOLLEKSIYALARIDA O‘ZBEKISTON ARXEOLOGIK MEROSINING SHAKLLANISH TARIXI XUSUSIDA. (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(11), 265-268. https://doi.org/10.67227/z52t5f27