SANOATGA INJЕNЕR-TЕXNIK KADRLARNI TAYYORLASHNING SOVЕT AMALIYOTI: MUAMMOLAR VA IJTIMOIY-IQTISODIY NATIJALAR (1925-1941yillar)
Kalit so‘zlar:
Sovet industriallashuvi, muhandis-texnik kadrlar, kadrlar siyosati, ijtimoiy himoya tizimi, mafkuraviy tarbiya, partiya tashkilotlari, fabrika-zavod ta’limi, mutaxassislar tanqisligi, milliy muhandis kadrlar, ma’muriy-safarbarlik usullari, kadrlar tayyorlash tizimi.Abstrak
Mazkur maqolada sovet industriallashuvi davrida sanoat tarmoqlari uchun muhandis-texnik kadrlarni tayyorlash amaliyoti, uning tashkiliy xususiyatlari hamda ijtimoiy-iqtisodiy natijalari kadrlar siyosati nuqtayi nazaridan tahlil qilingan. Maqolada muhandis-texnik kadrlarni tayyorlash jarayoni markazlashgan rejali boshqaruv tizimi doirasida amalga oshirilgani, kadrlar siyosatida ma’muriy-safarbarlik usullari ustuvor ahamiyat kasb etgani ilmiy jihatdan asoslangan. Shu bilan birga, qisqa muddatli o‘quv kurslari, ishlab chiqarish amaliyotiga tayangan ta’lim shakllari va mutaxassislarni boshqa respublikalardan jalb qilish kabi choralar sanoat korxonalarini mutaxassislar bilan ta’minlashga qaratilgani ko‘rsatilgan.Tadqiqot natijalariga ko‘ra, muhandis-texnik kadrlar tayyorlash tizimi sanoatlashuv jarayonini ta’minlashda muhim omil bo‘lgan bo‘lsa-da, uning amaliy tatbiqida qator muammolar mavjud bo‘lgan. Jumladan, mahalliy kadrlarning yetarli darajada tayyorlanmagani, ta’lim sifati va ishlab chiqarish ehtiyojlari o‘rtasidagi nomutanosiblik hamda markazdan yuborilgan mutaxassislarga yuqori darajada tayanish holatlari kuzatilgan.
Yuklashlar
Havolalar
1. To‘xtayev A. Q. O‘zbekistonda milliy hunarmandchilik va uni “sotsialistik” asosda sanoatlashtirishning ijtimoiy oqibatlari (1917–1941-yillar): t.f.n. dissertatsiyasi. — Toshkent, 2001. — B. 114–115.
2. КПСС. To‘rtinchi to‘ldirilgan va qayta ishlangan nashr. — Toshkent: O‘zbekiston, 1979. — 249 b.
3. O‘zbekiston tarixi (1917–1991 yy.) / mas’ul muharrirlar R. Abdullayev, M. Rahimov, Q. Rajabov. — Toshkent: O‘zbekiston, 2019. — 417 b.
4. O‘zR PDA, 58-fond, 21-ro‘yxat, 836-yig‘ma jild, 39-varaq.
5. Iymanova D. A. Injener-texnik kadrlarni tayyorlashning sovet amaliyoti: muammolar va natijalar (1930–1941-yillar) // Ma’mun science. — 2024. — № 3. — B. 131.
6. КПСС. To‘rtinchi to‘ldirilgan va qayta ishlangan nashr. — Toshkent: O‘zbekiston, 1979. — 254 b.
7. Sovet O‘zbekistoni ishchilar sinfi tarixi / I. M. Mo‘minov tahriri ostida. — Toshkent: Fan, 1974. — B. 137.
8. O‘zbekiston MA, 737-fond, 1-ro‘yxat, 583-yig‘ma jild, 40-varaq.
9. Два года социалистического строительства в Узбекистане: отчет правительства УзССР. — 151 с.
10. Правда Востока. — 1932. — 20 декабря.
11. Sovet O‘zbekistoni ishchilar sinfi tarixi. — Toshkent: Fan, 1974. — B. 154.
12. Узбекистан за XV лет. Статистический сборник. — Ташкент, 1939. — С. 85.
13. История СССР. — 1972. — № 4. — С. 10–11.
14. Правда Востока. — 1927. — 7 марта.
15. O‘zbekiston MA, 737-fond, 1-ro‘yxat, 117-yig‘ma jild, 48-varaq.
16. O‘zbekiston MA, 737-fond, 1-ro‘yxat, 117-yig‘ma jild, 18-varaq.
17. Ulmasbayev J. N., Sliva S. A. Industrialnoye razvitiye Uzbekistana za gody sovetskoy vlasti. — Tashkent, 1966. — S. 185.
18. O‘zbekiston MA, R-97-fond, 1-ro‘yxat, 573-yig‘ma jild, 8-varaq.
19. O‘zbekiston MA, R-97-fond, 1-ro‘yxat, 22-yig‘ma jild, 86-varaq.
20. Uzbekistan. Ekonomiko-geograficheskaya xarakteristika. — Tashkent, 1950. — S. 66, 74.
21. Sovet O‘zbekistoni ishchilar sinfi tarixi. — Toshkent: Fan, 1974. — B. 137.
22. Jo‘rayev M. Povysheniye kulturno-texnicheskogo urovnya kolxoznogo krestyanstva Uzbekistana. — Toshkent: Fan, 1987. — S. 72.
23. Xaydarov Yu. Rabochiy klass i razvitiye kultury Uzbekistana (20–30-ye gody): avtoref. dis. … k.i.n. — Toshkent, 1992. — S. 18.
24. O‘zR PDA, 58-fond, 14-ro‘yxat, 196-yig‘ma jild, 22-varaq.
25. O‘zbekiston MA, R-84-fond, 1-ro‘yxat, 175-yig‘ma jild, 31-varaq.
26. Ulmasbayev Sh. N. Promyshlennoye razvitiye Sovetskogo Uzbekistana. — Tashkent, 1958. — S. 131.
27. O‘zbekiston MA, R-83-fond, 3-ro‘yxat, 116a-yig‘ma jild, 264–267-varaqlar.
28. O‘zbekiston MA, R-633-fond, 1-ro‘yxat, 237-yig‘ma jild, 12, 30-varaqlar.
29. Приказ № 191 по Народному комиссариату местной промышленности УзССР. — Ташкент, 22 апреля 1938 г.
30. Ийманова Д. А. Советская практика подготовки инженерно-технических кадров (1930–1941 гг.) // Труды XVI Евразийского научного форума. — Санкт-Петербург, 2025. — С. 113.
31. Sovet O‘zbekistoni ishchilar sinfi tarixi. — Toshkent: Fan, 1974. — B. 136.
32. O‘zR PDA, 58-fond, 14-ro‘yxat, 1242-yig‘ma jild, 25–31-varaqlar.
33. O‘zR PDA, 58-fond, 14-ro‘yxat, 1242-yig‘ma jild, 217-varaq.
34. O‘zbekiston MA, R-837-fond, 32-ro‘yxat, 2927-yig‘ma jild, 54-varaq.
35. КПСС. To‘rtinchi to‘ldirilgan va qayta ishlangan nashr. — Toshkent: O‘zbekiston, 1979. — 262 b.
36. O‘zbekiston MA, R-837-fond, 32-ro‘yxat, 2200-yig‘ma jild, 15–16-varaqlar.
37. O‘zbekiston kolxoz va sovxozlari tarixi (ocherklar). 1-kitob. — Toshkent: O‘zbekiston, 1969. — 20 b.
38. O‘zR PDA, 58-fond, 19-ro‘yxat, 885-yig‘ma jild, 4-varaq.
39. O‘zbekiston MA, R-837-fond, 32-ro‘yxat, 2200-yig‘ma jild, 16-varaq.
40. O‘zbekiston MA, R-837-fond, 32-ro‘yxat, 2200-yig‘ma jild, 17-varaq.
41. Sovet O‘zbekistoni ishchilar sinfi tarixi. — Toshkent: Fan, 1974. — B. 138.
