O‘ZBEK TILI SHEVALARINING ZAMONAVIY HOLATI VA YOSHLAR NUTQIDAGI O‘RNI (SURXONDARYO VA XORAZM VILOYATLARI MISOLIDA)
Kalit so‘zlar:
o‘zbek tili shevalari, yoshlar nutqi, sotsiolingvistika, Surxondaryo shevasi, Xorazm shevasi, leksik-grammatik xususiyatlar, kiber-dialektologiya, hududiy o‘zlikni anglash (identifikatsiya).Abstrak
Ushbu maqolada globallashuv va axborot texnologiyalari rivojlangan bugungi kunda o‘zbek tili shevalarining, xususan, Surxondaryo va Xorazm viloyatlari yoshlari nutqidagi o‘rni sotsiolingvistik yondashuv asosida tadqiq etilgan. Masofaviy so‘rovnoma natijalariga tayanib, ikki hudud shevasidagi leksik (masalan, «narvon/zangi», «ashkadi/kadi») va grammatik (kelasi zamon «-jak» affiksi) farqlar, shuningdek, yoshlarning o‘z shevasiga nisbatan ijtimoiy-psixologik munosabati qiyosiy tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari shevalarning yo‘qolib ketmayotgani, aksincha, virtual makonda (ijtimoiy tarmoqlarda) o‘ziga xos «kiber-dialektologiya» sifatida hududiy o‘zlikni anglash vositasiga aylanib borayotganini ko‘rsatadi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Abdullayev F. Xorazm shevalari. – Toshkent: O‘zbekiston SSR Fanlar akademiyasi nashriyoti, 1961.
2. Alimova Sh. Xorazm qipchoq shevalari leksikasining o‘ziga xos xususiyatlari // Uluslararası Türkbilim Öğrenci Kurultayı Bildiriler Kitobi. – Nur-Sulton: Xalqaro Turk Akademisi, 2021. – B. 282–289.
3. Ashirboyev S. O‘zbek shevalari haqida. – Toshkent, 2021. – 108 b.
4. Ibrohimov S. Farg‘ona shevalarining kasb-hunar leksikasi (II–III qismlar). – Toshkent: O‘zbekiston SSR Fanlar akademiyasi nashriyoti, 1959.
5. Ishayev A. Qoraqalpog‘istondagi o‘zbek shevalari morfologiyasi. – Toshkent, 1990.
6. Reshetov V. V. O‘zbek dialektologiyasi. – Guliston: Sh. Xudoyqulova, 2008. – B. 33–34.
7. Saidov Y. O‘zbek dialektologiyasi. – Buxoro: «Durdona» nashriyoti, 2021.
