JAHON NASRI AN'ANALARI VA O‘ZBEK ROMANCHILIGIDA AYOL OBRAZI TALQINI: A.QODIRIY VA J.ZAYDON ASARLARI MISOLIDA
Kalit so‘zlar:
roman, ayol obrazi, qiyosiy adabiyotshunoslik, gender tahlili, Abdulla Qodiriy, Jo‘rji Zaydon, Ra‘no, Abbosa.Abstrak
Ushbu maqolada Abdulla Qodiriyning “Mehrobdan chayon” va Jo‘rji Zaydonning “Xorun ar-
Rashidning singlisi” romanlaridagi ayol obrazlari qiyosiy-adabiy metod asosida tahlil qilinadi. Asosiy
e’tibor ikki asardagi ayol qahramonlar (Ra‘no, Abbosa, shuningdek ikkinchi darajali ayol obrazlar)
tipologiyasi, ularning hukmdor irodasiga qarshi isyoni, sevgi yo‘lidagi jasorati va fojiali taqdiri kabi
masalalarga qaratilgan. Tadqiqotda tarixiy-qiyosiy, tipologik va gender tahlil metodlari qo‘llanilgan.
Maqolada shuningdek, Simone de Bovuar va Judith Butlerning gender nazariyalari asosida ayol
obrazlarining an’anaviy rollarni qay darajada buzishi (subversion) tahlil qilinadi. Natijalar shuni
ko‘rsatadiki, ikkala adib ham o‘z asarlarida Sharq va G‘arb adabiy an’analarini uyg‘unlashtirgan holda,
milliy mentalitetga mos original ayol obrazlari yaratgan. Qodiriy Zaydondan ayol obrazlarini she’riy
qobiliyatlar bilan boyitish, ularni hukmdor irodasiga qarshi qo‘yish kabi usullarni o‘zlashtirgan, biroq
ularni o‘zbek milliy muhiti va ijtimoiy tanqid ruhida qayta talqin qilgan.
Yuklashlar
Havolalar
1. Qodiriy A. Mehrobdan chayon: roman. – Toshkent: Sharq, 2013. – 288 b.
2. Zaydon J. Horun ar-Rashidning singlisi: tarixiy roman // Jahon adabiyoti. – 1997. – № 2. – B. 9–48; №
3. – B. 72–104; № 4. – B. 127–179.
3. Beauvoir S. de. The Second Sex / trans. H. M. Parshley. – London: Vintage, 1997. – 800 p.
4. Butler J. Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity. – New York: Routledge, 1990. –
172 p.
5. Qosimov A. Qiyosiy adabiyotshunoslik. – Toshkent: Akademnashr, 2019. – 160 b.
6. Normatov U. Qodiriy mo‘jizasi: talqin, qayd, suhbat va mulohazalar. – Toshkent: O‘zbekiston, 2010. –
272 b.
