IX–XIV ASRLARDA JANUBIY OROLBO‘YI SHAHLARINING URBANIZATSIYA JARAYONLARI VA ME’MORIY TUZILISHI
Kalit so‘zlar:
Janubiy Orolbo‘yi, urbanizatsiya, me’morchilik, Xorazm, shahriston..Abstrak
Mazkur maqolada IX–XIV asrlarda Janubiy Orolbo‘yi hududida yuz bergan urbanizatsiya jarayonlari va shaharlarning me’moriy tuzilishi keng tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi Xorazm vohasi hamda Quyi Amudaryo hududida shakllangan o‘rta asr shaharlari taraqqiyotining tarixiy omillarini aniqlashdan iborat. Maqolada arxeologik qazilmalar natijalari, yozma tarixiy manbalar va zamonaviy ilmiy tadqiqotlar asosida shaharlardagi iqtisodiy, siyosiy va madaniy hayot yoritilgan. Tahlillar natijasida ushbu davr shaharlari ark, shahriston va rabod qismlaridan iborat bo‘lib, ular o‘zaro uzviy bog‘liq holda faoliyat yuritgani aniqlandi. Shuningdek, rivojlangan sug‘orish tizimlari, mudofaa devorlari, savdo bozorlari va karvonsaroylarning mavjudligi urbanizatsiya taraqqiyotining muhim belgisi sifatida baholandi. Buyuk Ipak yo‘li orqali amalga oshirilgan savdo aloqalari hunarmandchilik va madaniy almashinuv rivojiga katta ta’sir ko‘rsatgan. Me’morchilikda mahalliy qurilish an’analari bilan islomiy uslublarning uyg‘unlashuvi kuzatiladi. Tadqiqot natijalari Janubiy Orolbo‘yi shahar madaniyati Markaziy Osiyo sivilizatsiyasi taraqqiyotida muhim o‘rin tutganini ko‘rsatadi hamda hududning tarixiy-geografik rivojlanish xususiyatlarini chuqurroq anglash imkonini beradi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Толстов С. П. Древний Хорезм. — Москва: Издательство Московского университета, 1948.
2. Tolstov S. P. Ancient Irrigation Systems of Khorezm and Their Role in Urban Development // Journal of Central Asian Historical Studies. — 1952. — Vol. 4. — No. 2. — P. 45–67.
3. G‘ulomov Y. G‘. Xorazmning sug‘orilish tarixi. — Toshkent: Fan nashriyoti, 1959. — 312 b.
4. G‘ulomov Y. G‘. Irrigation and Urban Growth in Medieval Khorezm // Central Asian Review. — 1961. — Vol. 7. — P. 102–118.
5. Андрианов Б. В. Древние оросительные системы Приаралья. — Москва: Наука, 1969. — 280 с.
6. Воробьёва М. Г. Археология и культура Средней Азии. — Москва: Наука, 1973. — 295 с.
7. Eshov B. O‘rta Osiyo shaharlari tarixi. — Toshkent: O‘zbekiston Milliy universiteti nashriyoti, 2006. — 264 b.
8. Matyakubov R. Khorezm as an International Trade Center in the Medieval Period // International Journal of Social Science Research. — 2022. — Vol. 14. — No. 2. — P. 77–91.
9. Al-Istakhriy. Kitab al-Masalik wa al-Mamalik. — Beirut: Dar al-Sadr, 1870. — 340 p.
10. Ibn Havqal. Surat al-Ard. — Leiden: Brill, 1938. — 420 p.
11. Al-Maqdisiy. Ahsan at-Taqasim fi Ma’rifat al-Aqalim. — Beirut: Dar al-Kutub, 1906. — 389 p.
12. Asqarov A. O‘zbek xalqining kelib chiqishi tarixi. — Toshkent: Sharq nashriyoti, 2015. — 560 b.
13. Bekmuratov N. Urbanization Processes in Southern Aral Region During the Medieval Period // Science and Innovation International Scientific Journal. — 2023. — Vol. 3. — No. 5. — P. 144–156.
14. UNESCO. Cultural Landscapes of the Aral Sea Region. — Paris: UNESCO Publishing, 2020. — 198 p.
15. Po‘latov X. Shaharsozlik tarixi. — Toshkent: Fan va texnologiya nashriyoti, 2008. — 318 b.
