PAREMIOLOGIK BIRLIKLARDA “BAXT/ HAPPINESS” KONSEPTINING MILLIY-MADANIY TALQINI
Kalit so‘zlar:
baxt konsepti, happiness konsepti, paremiologik birliklar, maqol va matallar, lingvokulturologiya, konnotativ semantika, lingvokognitiv yondashuv, milliy-madaniy talqin, aksiologik komponent, pragmalingvistika, qiyosiy tahlil, diskursiv funksiyalar, semantik maydon, konseptual model.Abstrak
Ushbu maqolada o‘zbek va ingliz tillari paremiologik birliklarida “baxt / happiness” konseptining milliy-madaniy talqini qiyosiy-lingvokognitiv yondashuv asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi — maqol va matallar tizimida mazkur konseptning semantik, aksiologik hamda pragmatik xususiyatlarini aniqlash, shuningdek, ularning milliy mentalitet va lingvomadaniyat bilan uzviy bog‘liqligini ochib berishdan iborat. Tadqiqot obyekti sifatida o‘zbek va ingliz tillaridagi “baxt / happiness” konseptini ifodalovchi paremiologik birliklar tanlab olingan bo‘lsa, predmetini ushbu birliklarning konnotativ-semantik xususiyatlari, diskursiv funksiyalari va lingvomadaniy talqini tashkil etadi. Tadqiqot jarayonida qiyosiy-tahliliy, semantik maydon, lingvokognitiv va pragmalingvistik metodlardan foydalanildi. Shunday ekan, o‘zbek paremiologiyasida “baxt” konsepti ko‘proq taqdir, nasiba va ijtimoiy uyg‘unlik bilan bog‘langan holda talqin qilinsa, ingliz paremiologiyasida “happiness” konsepti individual muvaffaqiyat, shaxsiy erkinlik va subyektiv qoniqish bilan chambarchas bog‘liq holda ifodalanadi. Shu bilan birga, har ikki til tizimida ham mazkur konsept ijobiy aksiologik bahoga ega bo‘lib, didaktik va tarbiyaviy funksiyani bajaradi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Abduquddusova K. Oʻzbek va ingliz tillarida baxt konseptining lisoniy ifodalanishi // Journal of Foreign Languages and Linguistics. – 2020.
2. Ashurova M. Ingliz va oʻzbek tillaridagi maqollarda “baxt” konsepti // Mediakommunikatsiya: til siyosati va madaniyat. – 2024. – B. 319–322.
3. Ashurova M. Semantic and Linguocultural Features of English and Uzbek Proverbs with the Concept of Happiness // The Multidisciplinary Journal of Science and Technology. – 2024. – P. 322–327.
4. Hakimova M.K. Abstract Nouns Meaning “Situation State” in Uzbek // Uzbekistan: Language and Culture. – 2021. – № 2. – B. 18–30.
5. Hjelmslev L. Outline of Glossematics. – Copenhagen: Nordisk, 1997. – 120 p.
6. Karomatova G.H., Karomatov H.S. Proverbs, Sayings, and Idioms: English and Uzbek. – Toshkent: Mehnat, 2015. – 256 b.
7. Kunin A.V. Phraseology of Modern English. – Moscow: Kniga po Trebovaniyu, 2012. – 336 p.
8. Mieder W. Proverbs: A Handbook. – Westport: Greenwood Publishing Group, 2004. – 304 p.
9. Safarov Sh. Kognitiv tilshunoslik. – Toshkent: Sangzor, 2008. – 256 b.
10. Speake J. The Oxford Dictionary of Proverbs. – Oxford: Oxford University Press, 2015. – 416 p.
11. Shomaqsudov Sh., Shorahmedov Sh. Oʻzbek xalq maqollari. – Toshkent, 2001. – 384 b.
12. Sapir E. Language: An Introduction to the Study of Speech. – New York: Harcourt Brace & Company, 2002. – 256 p.
13. Tursunova M. Linguoculturological Analysis of the Concept “Happiness” in English and Uzbek Proverbs // American Journal of Philological Sciences. – 2022. – B. 45–50.
14. Tursunov M. Proverbs as an Essential Lexical Unit Representing National Culture and Identity // Tsentr nauchnix publikatsiy. – 2022. – B. 12–18.
15. Wierzbicka A. Emotions Across Languages and Cultures: Diversity and Universals. – Cambridge: Cambridge University Press, 1999. – 349 p.
16. Whiting B.J. Proverbs, Sentences and Proverbial Phrases. – Cambridge: Harvard University Press, 2014. – 736 p.
