TEOLINGVISTIKA: DUNYO VA O‘ZBEK TILSHUNOSLIGIDA SHAKLLANISHI HAMDA RIVOJLANISH BOSQICHLARI
Kalit so‘zlar:
teolingvistika, diniy til, diniy matn, diniy diskurs, diniy terminologiya, diniy frazeologizm, lingvomadaniyat, o‘zbek tilshunosligi.Abstrak
Maqolada teolingvistikaning tilshunoslikdagi mustaqil yo‘nalish sifatida shakllanishi, uning yuzaga kelish zarurati hamda dunyo va o‘zbek tilshunosligidagi rivojlanish bosqichlari tahlil qilinadi. Teolingvistika til va din munosabatini, diniy tafakkurning tildagi ifodasini, diniy matn, diniy diskurs, diniy termin va frazeologik birliklarning semantik hamda lingvomadaniy xususiyatlarini o‘rganadi. Maqolada Jean-Pierre van Noppen tomonidan “theolinguistics” terminining ilmiy muomalaga kiritilishi, shuningdek, o‘zbek tilshunosligida N.M. Uluqov, M.E. Umarxo‘jayev, M.R. Galiyeva va Sh.M. Sultonova tadqiqotlarining mazkur yo‘nalish rivojidagi o‘rni yoritiladi. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, o‘zbek tilshunosligida teolingvistik qarashlar dastlab diniy leksika va diniy matnlar tadqiqi doirasida shakllangan bo‘lsa, keyinchalik diniy terminografiya, diniy uslub, diniy frazeologiya va lingvomadaniy tahlil bosqichlariga rivojlangan.
Yuklashlar
Havolalar
1. Van Noppen J.P. (ed.). Theolinguistics. – Brussels: Studiereeks Tijdschrift Vrije Universiteit Brussel, N.S. 8, 1981. – 380 p.
2. Uluqov N.M. O‘zbekcha diniy matnlar ekzotik leksikasi: filologiya fanlari nomzodi dissertatsiyasi. – Toshkent, 1997. – 143 b.
3. Umarxo‘jayev M.E. Diniy atamalar va iboralar. Ommabop qisqacha izohli lug‘at. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2016.
4. Dadaboyev H. O‘zbek terminologiyasi. – Toshkent, 2019.
5. Galiyeva M.R. Teolingvistika: istoki, napravleniya, perspektivy. – Toshkent: VneshInvestProm, 2018. – 260 s.
6. Sultonova Sh.M. Diniy frazeologizmlar transformatsiyasi: semantik va lingvomadaniy aspektlar: filologiya fanlari doktori dissertatsiyasi. – Toshkent, 2022.
7. Fayzullayeva M.R. Teolingvistika yangi ilmiy yo‘nalish sifatida // Foreign Languages in Uzbekistan. – 2022. – No. 5(46). – B. 17–28. Foreign Languages in Uzbekistan Journal
