SHARQ VA G‘ARB BOLALAR ADABIYOTI KLASSIKASIDA “TA’LIM-TARBIYA” KONSEPTINING QIYOSIY TAHLILI: “SHUM BOLA” VA “TOM SOYER” ASARLARINING TARJIMAVIY TALQINLARI
Kalit so‘zlar:
lingvomadaniyat, “ta’lim-tarbiya” konsepti, qiyosiy-tipologik tahlil, badiiy tarjima, milliy-madaniy realliyalar, madaniyatlararo kommunikatsiya, didaktik adabiyot.Abstrak
Ushbu maqolada Sharq va G‘arb bolalar adabiyoti klassikasi doirasida “ta’lim-tarbiya” konseptining qiyosiy-tipologik tadqiqi amalga oshiriladi. Tadqiqotda G‘afur G‘ulomning Shum bola asari hamda Mark Tvenning Tom Soyerning sarguzashtlari asari misolida turli madaniy muhitlarda pedagogik qadriyatlarning ifodalanishi tahlil qilinadi. Lingvomadaniy va tarjimashunoslik tahlili asosida Shum bola asarining inglizcha tarjimasi o‘rganilib, unda o‘zbek milliy-madaniy realliyalari, jumladan jamoaviy tarbiya va ustoz-shogird an’analari qanday tarjima strategiyalari orqali ifodalangani aniqlanadi. Tadqiqot natijalari “sho‘x qahramon” arxetipi universalligini ko‘rsatsa-da, Sharqdagi kollektivizm va G‘arbdagi individualizmga asoslangan tarbiyaviy qarashlar tarjima jarayonida muayyan qiyinchiliklarni yuzaga keltirishini ko‘rsatadi. Xulosa qilinishicha, muvaffaqiyatli badiiy tarjima manba madaniyatidagi tarbiyaviy tizimning didaktik ruhi va pragmatik yuklamasini saqlab qolishni talab qiladi. Tadqiqot natijalari qiyosiy adabiyotshunoslik, tarjimashunoslik hamda madaniyatlararo kommunikatsiya sohalari uchun muhim ahamiyat kasb etadi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Baker M. In Other Words: A Coursebook on Translation. — 3rd ed. — London: Routledge, 2018.
2. Bassnett S. Translation Studies. — 4th ed. — London: Routledge, 2014.
3. Gulyam G. The Mischievous Boy / trans. by I. Tukhtasinov. — Tashkent: Uzbekistan Publishing House, 2013.
4. Hatim B., Mason I. Discourse and the Translator. — London: Longman, 1990.
5. Kramsch C. Language and Culture. — Oxford: Oxford University Press, 1998.
6. Kushjanov M. G‘afur G‘ulom: adabiy portret. — Toshkent: Fan, 1975.
7. Munday J. Introducing Translation Studies: Theories and Applications. — 4th ed. — London: Routledge, 2016.
8. Newmark P. A Textbook of Translation. — New York: Prentice Hall, 1988.
9. Nodelman P. The Hidden Adult: Defining Children’s Literature. — Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2008.
10. O’Sullivan E. Comparative Children’s Literature. — London: Routledge, 2005.
11. Sharafiddinov O. Adabiyot — yashash demakdir. — Toshkent: Sharq, 1996.
12. Twain M. The Adventures of Tom Sawyer. — London: Penguin Classics, 1986. — First published in 1876.
13. Venuti L. The Translator’s Invisibility: A History of Translation. — 2nd ed. — London: Routledge, 2008.