TARJIMASHUNOSLIKDA KORPUS LINGVISTIKASINING METODOLOGIK XUSUSIYATLARI

Mualliflar

  • Zahriddin Xaitqulov O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti Author
  • Abror Shaymardanov “Cyber University” davlat universiteti Author

DOI:

https://doi.org/10.67227/vg9ygk19

Kalit so‘zlar:

Avtomatlashtirilgan tarjima, korpus, parallel korpus, metodologiya, korpusga asoslangan tarjimashunoslik (KAT), tadqiqot, tarjima xususiyatlari, korpuslar, kompyuter yordamidagi tarjima (KYT), neyron mashina tarjimasi (NMT), tahlil.

Abstrak

Hozirgi davrda korpus lingvistikasi turli sohalarda koʻp tilli maʼlumotlarni yigʻish, saqlash va tahlil qilish imkoniyatlarini kengaytirayotgan muhim ilmiy yoʻnalishlardan biri hisoblanadi. Shu bois korpus lingvistikasining tarjima jarayonidagi oʻrni ham tobora ortib, tarjima sifati va uning barqarorligini taʼminlashda muhim vosita sifatida namoyon boʻlmoqda. Bundan tashqari, zamonaviy tarjima dasturlari manba tildagi leksik birliklar, iboralar, frazeologizmlar hamda katta hajmdagi matnlarni tarjima tiliga oʻgirishda samarali texnologik yordamchi vosita vazifasini bajarmoqda. Bugungi kunda koʻplab elektron tarjima dasturlari oʻzining tarjima xotirasi  bazasini shakllantirmoqda va uni koʻp tilli elektron manbalar asosida boyitib bormoqda. Bunday jarayonda korpusga asoslangan tahlil usullari tarjima faoliyatini sezilarli darajada yengillashtiradi. Tarjima tizimlarini yaratishdagi eng muhim va murakkab bosqichlardan biri tarjima xotirasini shakllantirish masalasi hisoblanadi. Aynan korpus lingvistikasi ushbu jarayonni soddalashtirish va samaradorligini oshirishga xizmat qiladi. Bu esa korpus texnologiyalarining tilshunoslik va tarjimashunoslikdagi asosiy afzalliklaridan biri sanaladi. Shu sababli korpus yoki parallel korpus asosida avtomatlashtirilgan tarjima tizimlarini yaratish metodologiyasini oʻrganish va ilmiy jihatdan tahlil qilish muhim ahamiyat kasb etadi. Mazkur tadqiqot tarjimashunoslikda korpus lingvistikasining funksional imkoniyatlari hamda metodologik asoslarini yoritishga bagʻishlanadi.

Yuklashlar

Yuklab olish maʼlumotlari hali mavjud emas.

Havolalar

1. Baker M. Corpus Linguistics and Translation Studies: Implications and Applications // Text and Technology: In Honour of John Sinclair / ed. M. Baker, G. Francis, E. Tognini-Bonelli. – Amsterdam: John Benjamins Publishing Company, 1993. – P. 233–250.

2. Blum-Kulka Sh. Shifts of Cohesion and Coherence in Translation // Interlingual and Intercultural Communication / ed. J. House, Sh. Blum-Kulka. – Tübingen: Gunter Narr Verlag, 1986. – P. 17–35.

3. Creswell J.W. Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. 4th ed. – Thousand Oaks, CA: SAGE Publications, 2014. – 273 p.

4. Laviosa S. Corpus-based Translation Studies: Theory, Findings, Applications. – Amsterdam; New York: Rodopi, 2002. – 152 p.

5. Laviosa S. Corpus-based Translation Studies: Theory, Findings, Applications. – Amsterdam; New York: Rodopi, 2002. – 152 p.

6. Laviosa S. Universals of Translation // The Routledge Encyclopedia of Translation Studies / ed. M. Baker. – London: Routledge, 1998. – P. 288–291.

7. Munday J. Introducing Translation Studies: Theories and Applications. 4th ed. – London: Routledge, 2016. – 376 p.

8. Olohan M. Introducing Corpora in Translation Studies. – London; New York: Routledge, 2004. – 218 p.

9. Bernardini S. Corpus-aided Translation Teaching // Using Corpora for Language Learning / ed. J. Sinclair. – Birmingham: University of Birmingham Press, 2004. – P. 97–115.

10. Wallmach K. Can a Translator Commit Suicide? Implications of Paul Ricoeur’s Theory of Interpretation for Translator Training // South African Journal of African Languages. – 1997. – Vol. 17. – No. 4. – P. 119–126.

11. Zanettin F. Translation-Driven Corpora: Corpus Resources for Descriptive and Applied Translation Studies. – Manchester: St. Jerome Publishing, 2012. – 190 p.

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-05-05

Qanday havola qilish kerak

TARJIMASHUNOSLIKDA KORPUS LINGVISTIKASINING METODOLOGIK XUSUSIYATLARI. (2026). Ijtimoiy-Gumanitar Sohada Ilmiy-Innovatsion Tadqiqotlar, 3(5), 671-675. https://doi.org/10.67227/vg9ygk19