ONOMASTIK TAHLILDA KORPUS LINGVISTIKASINING O‘RNI
DOI:
https://doi.org/10.67227/q9jyak19Kalit so‘zlar:
korpus lingvistikasi, onomastika, atoqli otlar, antroponimlar, toponimlar, korpus tahlili, chastotaviy tahlil, kollokatsiya, semantik tahlil, pragmatika, leksikografiya, til variativligi, nomlash modellari, korpusga asoslangan tadqiqotlar.Abstrak
Korpus lingvistikasi so‘nggi o‘n yilliklarda tilshunoslik tadqiqotlarining eng samarali metodlaridan biri sifatida e’tirof etilib, real til materiallari va miqdoriy dalillarni taqdim etish imkonini beradi. Korpus lingvistikasining onomastik tadqiqotlarga tatbiq etilishi turli nutq turlarida uchraydigan atoqli otlarning strukturaviy, semantik, pragmatik va funksional xususiyatlarini o‘rganish uchun yangi imkoniyatlarni yaratdi. Mazkur tadqiqot yirik elektron korpuslar yordamida antroponimlar, toponimlar, etnonimlar va boshqa turdagi atoqli otlarning qo‘llanish chastotasi, tarqalishi, kollokatsion xususiyatlari hamda kontekstga bog‘liq qo‘llanish holatlarini tahlil qilish imkoniyatlarini ko‘rib chiqadi. Korpusga asoslangan yondashuvlar tadqiqotchilarga nomlash tendensiyalari, til variativligi va ma’no o‘zgarishlarini turli tarixiy davrlar hamda ijtimoiy-madaniy muhitlar kesimida o‘rganish imkonini beradi. Bundan tashqari, korpus vositalari atoqli otlarning takrorlanuvchi qo‘llanish modellarini aniqlashga xizmat qiladi hamda leksikografik va lingvistik tahlillar uchun ishonchli ma’lumotlar bazasini taqdim etadi. Tadqiqotda korpus lingvistikasining zamonaviy onomastik izlanishlardagi o‘rni, xususan, badiiy adabiyot, ommaviy axborot vositalari va tarixiy hujjatlar tahlilidagi ahamiyatiga alohida e’tibor qaratilgan. Shuningdek, atoqli otlarning kommunikativ va madaniy funksiyalarini yoritishda korpus metodlarining muhimligini ta’kidlagan taniqli olimlarning ilmiy qarashlari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari korpus lingvistikasi onomastik izlanishlarning aniqligi va obyektivligini oshirish bilan birga, til, madaniyat va identifikatsiya o‘rtasidagi munosabatlarni chuqurroq anglashga ham xizmat qilishini ko‘rsatadi. Shu sababli korpusga asoslangan onomastik tahlil tilshunoslik va fanlararo tadqiqotlarning istiqbolli yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Allerton D. J. The Linguistic and Sociolinguistic Status of Proper Names: What Are They, and Who Do They Belong To? // Journal of Pragmatics. – 1987. – Vol. 11. – P. 61–92.
2. Anderson J. M. The Grammar of Names. – Oxford: Oxford University Press, 2007. – P. 67.
3. Biber D., Reppen R. (Eds.). The Cambridge Handbook of English Corpus Linguistics. – Cambridge: Cambridge University Press, 2015.
4. Butler J. O., Donaldson C. E., Taylor J. E., Gregory I. N. Alts, Abbreviations, and AKAs: Historical Onomastic Variation and Automated Named Entity Recognition // Journal of Map & Geography Libraries. – 2017. – Vol. 13. – No. 1. – P. 80.
5. Coates R. A New Theory of Properhood // Proceedings of the 21st International Congress of Onomastic Sciences (Uppsala, 19–24 August 2002) / ed. by E. Brylla, M. Wahlberg. – Vol. 1. – Uppsala, 2005. – P. 125–138.
6. Greule A. Methoden und Probleme der corpusgebundenen Namenforschung [Methods and Problems of Corpus-Based Name Research] // Name Studies: An International Handbook of Onomastics / ed. by E. Eichler, G. Hilty, H. Löffler, H. Steger, L. Zgusta. – Vol. 1. – Berlin: De Gruyter, 1995. – P. 344.
7. Van Langendonck W. Theory and Typology of Proper Names. – Berlin: Mouton de Gruyter, 2007. – P. 65.
8. Motschenbacher H. Corpus Linguistic Onomastics: A Plea for a Corpus-Based Investigation of Names // Names. – 2020. – P. 89.
9. Motschenbacher H. Corpus Linguistic Onomastics: A Plea for a Corpus-Based Investigation of Names // Names. – 2020. – P. 91.
10. Motschenbacher H. Corpus Linguistic Onomastics: A Plea for a Corpus-Based Investigation of Names // Names. – 2020. – P. 99.
