SUD LINGVISTIK EKSPERTIZASIDA IMPLITSIT MA'LUMOTNI ANIQLASHNING LINGVISTIK MEZONLARI
DOI:
https://doi.org/10.67227/ngt2bz61Kalit so‘zlar:
sud lingvistik ekspertizasi, implitsit ma'lumot, implikatura, presuppozitsiya, pragmatika, semantika, diskurs, lingvistik mezon, ekspertiza, konfliktli matn, yashirin ma'no, kommunikativ tahlil.Abstrak
Mazkur maqolada sud lingvistik ekspertizasida implitsit ma'lumotni aniqlashning lingvistik mezonlari nazariy va amaliy jihatdan tadqiq etiladi. Huquqiy ahamiyatga ega bo'lgan matnlarda yashirin ma'no ko'pincha presuppozitsiya, implikatura, konnotatsiya, nutqiy implikatsiya va diskursiv strategiyalar orqali ifodalanishi sababli ularni aniqlash ekspertlik faoliyatining eng murakkab bosqichlaridan biri hisoblanadi. Tadqiqotda implitsit ma'lumotning semantik, pragmatik, diskursiv va kognitiv tabiati kompleks yondashuv asosida tahlil qilinadi. Xalqaro va milliy sud lingvistikasi tajribasi qiyosiy o'rganilib, implitsit ma'lumotni aniqlashda qo'llaniladigan lingvistik indikatorlar tizimlashtiriladi. Shuningdek, ekspertiza jarayonida kontekst, kommunikativ vaziyat, adresant va adresat munosabatlari, nutqiy maqsad hamda fon bilimlarning ahamiyati yoritiladi. Tadqiqot natijasida implitsit ma'lumotni aniqlashning ilmiy asoslangan lingvistik mezonlari taklif etilib, ularning sud lingvistik ekspertizasida obyektiv va ishonchli ekspert xulosasini shakllantirishdagi o'rni asoslab beriladi. Ish natijalari sud lingvistikasi, pragmalingvistika, matn lingvistikasi va yurislingvistika sohalarida olib boriladigan ilmiy tadqiqotlarni rivojlantirish hamda ekspertlik amaliyotini takomillashtirishga xizmat qiladi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Grice H. P. Studies in the Way of Words. – Cambridge: Harvard University Press, 1989. – 394 p.
2. Баранов А. Н. Лингвистическая экспертиза текста. – Москва: Флинта, 2013. – 592 с.
3. Levinson S. C. Pragmatics. – Cambridge: Cambridge University Press, 1983. – 420 p.
4. Austin J. L. How to Do Things with Words. – Oxford: Oxford University Press, 1962. – 168 p.
5. Searle J. R. Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language. – Cambridge: Cambridge University Press, 1969. – 203 p.
6. Coulthard M., Johnson A. An Introduction to Forensic Linguistics: Language in Evidence. – London: Routledge, 2010. – 290 p.
7. Olsson J. Forensic Linguistics. – London: Continuum, 2008. – 312 p.
8. Галяшина Е. И. Судебное речеведение: теория и практика. – Москва: Норма, 2003. – 368 с.
9. Safarov Sh. Pragmalingvistika. – Toshkent: Fan, 2008. – 300 b.
10. Mahmudov N. Til. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 1998. – 304 b.
11. Nurmonov A. O‘zbek tilshunosligi tarixi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2002. – 232 b.
12. Halliday M. A. K., Hasan R. Language, Context and Text: Aspects of Language in a Social-Semiotic Perspective. – Oxford: Oxford University Press, 1989. – 126 p.
13. van Dijk T. A. Discourse and Context: A Sociocognitive Approach. – Cambridge: Cambridge University Press, 2008. – 267 p.
14. Fairclough N. Language and Power. – London: Routledge, 2015. – 278 p.
15. Карасик В. И. Языковой круг: личность, концепты, дискурс. – Москва: Гнозис, 2004. – 390 с.
16. Кубрякова Е. С. Язык и знание: На пути изучения языка: части речи с когнитивной точки зрения. – Москва: Языки славянской культуры, 2004. – 560 с.
17. Арутюнова Н. Д. Дискурс. – Москва: Языки русской культуры, 1998. – 896 с.
18. Попова З. Д., Стернин И. А. Когнитивная лингвистика. – Москва: АСТ: Восток-Запад, 2007. – 314 с.
19. Teshaboyeva D. Diskurs tahlili asoslari. – Toshkent: Fan, 2019.
20. O‘zbekiston Respublikasining **“Sud ekspertizasi to‘g‘risida”**gi Qonuni.
