O‘LCHOV KONSEPTLARINI KATEGORIYALASH: MIQDORIY TASAVVURLARNI SHAKLLANTIRISHNING KOGNITIV MEXANIZMLARI
DOI:
https://doi.org/10.67227/0cck6853Kalit so‘zlar:
kognitiv lingvistika, kategoriyalash, o‘lchov konsepti, miqdor, prototip, markaz-periferiya, kognitiv tipiklik, o‘lchov birligi, ingliz tili, o‘zbek tili.Abstrak
Maqolada o‘lchov konseptlarini kategoriyalashning kognitiv mexanizmlari, miqdoriy tasavvurlarning sensor tajriba, prototipik tuzilish, markaz-periferiya munosabati va madaniy tajriba asosida shakllanishi tahlil qilinadi. Klassik kategoriyalash modeli prototip nazariyasi bilan qiyoslanib, o‘lchov birliklarining faqat metrologik belgilar majmui emas, balki insonning borliqni idrok etishi, baholashi va til orqali konseptuallashtirishini aks ettiruvchi ko‘p qatlamli kognitiv tizim ekanligi asoslanadi. Ingliz va o‘zbek tillaridagi metr, kilogramm, soniya, yard, furlong, gaz, tanob, qarich kabi birliklar misolida kategoriyaning markaziy va periferik a’zolari, institutsional standartlashuv va lingvomadaniy xotiraning o‘zaro ta’siri yoritiladi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Lakoff G. Women, Fire, and Dangerous Things: What Categories Reveal About the Mind. – Chicago: University of Chicago Press, 1987. – 632 p.
2. Rosch E. Principles of Categorization // Cognition and Categorization / Ed. by E. Rosch, B. B. Lloyd. – Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, 1978. – P. 27–48.
3. Taylor J. R. Linguistic Categorization. 3rd ed. – Oxford: Oxford University Press, 2003. – 328 p.
