XAYRIDDIN SULTONNING “BOBURIYNOMA” ASARIDA BOBURGA XOS TARIXIY LEKSEMALARNING SAYQALLANISHI
Kalit so‘zlar:
tarixiy leksika, arxaizm, istorizm, lingvopoetika, toponim, badiiy sayqallanish.Abstrak
Maqolada Xayriddin Sultonning “Boburiynoma” ma’rifiy romanida Boburga xos
tarixiy leksikaning badiiy sayqallanishi lingvopoetik yondashuv asosida yoritiladi. Tadqiqot
materiali sifatida Boburning “Boburnoma”sidan keltirilgan parcha hamda “Boburiynoma”
matnidagi intertekstual qatlam tanlab olindi. Leksik-semantik tasnif, funksional-uslubiy tahlil,
hamda qiyosiy metod yordamida tarixiy so‘z qatlamining badiiy matnda “semantik”dan
“metasemiotik” bosqichga o‘tish mexanizmlari ko‘rsatildi. Natijada “Boburiynoma”da tarixiy
leksika nafaqat “davr belgisi” sifatida, balki personaj va muallif nutqining jonlantiruvchi badiiy
resurs sifatida ishlatilishi asoslandi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Abdullaeva V.Q. Yusuf Xos Hojibning Qutadgʻu bilig asarining oʻrganilishi hamda asardagi
somatik frazeologik birliklarning qoʻllanishi // Qo‘qon universiteti xabarnomasi. Ilmiy-elektron
jurnal. 2023. – № 3. – B. 174 –179.
2. Jakobson R. Linguistics and Poetics. – London: Harvard University Press, 1987. – 62 – 93 p.
3. Kenzhalin Q., Tansykbay A., Espekova L. Semantics of the word “Qazaq” in the
“Baburnama” // Turkic Studies Journal. – 2024.
4. Маматов А. Ўзбек тили фразеологизмларининг шаклланиши масалалари. Филол. фан.
д-ри... дисс. автореф. – Тошкент, 2000. – 56 б.
5. Маматов А.Э. Проблемы лексикофразеологической нормы в современном узбекском литературном языке. Автореф. дисс. канд. филол. наук. – Ташкент, 1991. – 47 c.
6. Musulmanova N. Badiiy matnning lingvopoetik tahlili: tarixi, metodologiya va tadqiqot
metodlari. O‘zbekiston: til va madaniyat. 2024. – B. 90-97.
7. O‘zbek tilining izohli lug‘ati. 5 jildli. 1-jild. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi,
2020. – B. 679.
8. Xayriddin Sulton. Boburiynoma. – Toshkent: Sharq, 1997. – B. 416.
9. Zahiriddin Muhammad Bobur. Boburnoma. – Toshkent: Sharq, 2002. – B. 566.
