SOTSIOLOGIYADA YOSHLAR BANDLIGINI O’RGANISHGA NAZARIY YONDASHUVLAR
Kalit so‘zlar:
yoshlar bandligi, mehnat bozori, sotsiologik yondashuv, inson kapitali, ijtimoiy kapital, globalizatsiya, ijtimoiy harakatchanlik, raqamli iqtisodiyot, yoshlar siyosati.Annotatsiya
Mazkur ilmiy tadqiqot “Sotsiologiyada yoshlar bandligini o‘rganishga nazariy yondashuvlar” mavzusiga bag‘ishlangan bo‘lib, unda yoshlar bandligi fenomenining sotsiologik mohiyati, uning shakllanish omillari hamda zamonaviy ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlarda namoyon bo‘lish xususiyatlari chuqur nazariy tahlil qilinadi. Tadqiqotning dolzarbligi global mehnat bozori transformatsiyasi, raqamli iqtisodiyotning kengayishi va yoshlar o‘rtasida bandlik muammolarining murakkablashuvi bilan belgilanadi. Ishda klassik sotsiologik nazariyalar – strukturaviy-funksionalizm, konflikt nazariyasi va ijtimoiy harakatchanlik konsepsiyalari asosida yoshlar bandligining ijtimoiy tizimdagi o‘rni ochib beriladi. Shu bilan birga, zamonaviy yondashuvlar, xususan, inson kapitali nazariyasi, ijtimoiy kapital va madaniy kapital konsepsiyalari hamda globalizatsiya sharoitidagi mehnat bozorining o‘zgarishlari kompleks ravishda tahlil qilinadi. Tadqiqot metodologiyasi tizimli yondashuv, komparativ tahlil, institutsional yondashuv hamda empirik ma’lumotlarni umumlashtirish usullariga asoslanadi. Xususan, xalqaro tashkilotlar (XMT, World Bank, OECD) hamda O‘zbekiston Respublikasi rasmiy statistik ma’lumotlari asosida yoshlar bandligining hozirgi holati va rivojlanish tendensiyalari o‘rganiladi. Tadqiqot natijalari yoshlar bandligining sotsiologik determinantlari sifatida ta’lim sifati, ijtimoiy tengsizlik, hududiy tafovutlar, raqamli ko‘nikmalar darajasi va institutsional muhitning rolini asoslab beradi. Shuningdek, yoshlar bandligini oshirishda innovatsion yondashuvlar, davlat siyosati va ijtimoiy institutlar o‘rtasidagi o‘zaro aloqadorlikning muhimligi ilmiy jihatdan asoslanadi. Mazkur ishning ilmiy yangiligi yoshlar bandligini o‘rganishda klassik va zamonaviy sotsiologik nazariyalarni integratsiyalashgan holda qo‘llash hamda O‘zbekiston sharoitida ularning amaliy ahamiyatini ochib berish bilan belgilanadi. Tadqiqot natijalari yoshlar bandligini tartibga solish bo‘yicha samarali ijtimoiy siyosat ishlab chiqishda muhim nazariy va amaliy ahamiyatga ega.
Iqtiboslar
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. Yoshlar siyosati va bandlikka oid farmonlar.
2. Xalqaro mehnat tashkiloti (ILO). Yoshlar bandligi bo‘yicha global tendensiyalar.
3. Sorokin P. A. Ijtimoiy harakatchanlik. — Nyu-York: Harper, 1927.
4. Weber M. Iqtisodiyot va jamiyat. — Kaliforniya: University of California Press, 1978.
5. Marks K. Kapital. — Moskva: Politizdat, 1983.
6. Bourdieu P. Kapital shakllari // Richardson J. (tahr.) Ta’lim sotsiologiyasi nazariyasi va tadqiqotlari bo‘yicha qo‘llanma. — Nyu-York: Greenwood, 1986.
7. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik islohotlar agentligi. Yoshlar va ularning ijtimoiy holati: 2023-yil hisobot.
8. UNDP Uzbekistan. Yoshlarni rivojlantirish va qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha hisobot. — 2022.
9. Giddens A. Sotsiologiya. — Kembrij: Polity Press, 2021.
10. Djamalov M. Yoshlarning sotsiologik portreti va ijtimoiy harakatchanligi // Toshkent davlat yuridik universiteti ilmiy jurnali. — 2022.
