TURKISTONDA HARBIY ASIRLARNING SIYOSIY-HARBIY FAOLIYATLARI (1917-1922)
Kalit so‘zlar:
Turkiston, harbiy asirlar, Qizil armiya, Fevral inqilobi, Oktyabr to‘ntarishi, sovet hokimiyati, siyosiy tashkilotlar, kasaba uyushmalari, chet el fuqarolari qo‘mitasi, qarshilik harakati.Annotatsiya
Ushbu maqolada 1917-1922-yillarda Turkistondagi harbiy asirlarning siyosiy va harbiy jarayonlardagi ishtiroki tahlil qilinadi. Fevral inqilobi va Oktyabr to‘ntarishidan keyin sobiq harbiy asirlarning huquqiy maqomi, ijtimoiy faolligi hamda siyosiy qarashlarida yuz bergan o‘zgarishlar ochib beriladi. Tadqiqotda ularning Qizil armiya safiga qo‘shilishi, turli siyosiy qo‘mitalar, kasaba uyushmalari va jamoat tashkilotlaridagi faoliyati yoritiladi. Shuningdek, sobiq harbiy asirlarning Turkistonda sovet hokimiyatini mustahkamlash, targ‘ibot va tashviqot ishlarini olib borish, qurolli qarshilik harakatlariga qarshi kurashdagi o‘rni ko‘rsatib beriladi. Maqolada harbiy asirlar faqat urush davrining ijtimoiy oqibati sifatida emas, balki mintaqaning siyosiy-harbiy hayotida muhim rol o‘ynagan faol kuch sifatida baholanadi.
Iqtiboslar
1. Oʻzbekiston Milliy arxivi, I-737-fond, 1-roʻyxat, 3-yigʻma jild, 6-varaq.
2. Oʻzbekiston Milliy arxivi, I-737-fond, 1-roʻyxat, 6-yigʻma jild, 323-varaq.
3. Oʻzbekiston Milliy arxivi, I-738-fond, 1-roʻyxat, 3-yigʻma jild, 46-varaq.
4. Oʻzbekiston Milliy arxivi, R-25-fond, 1-roʻyxat, 18-yigʻma jild, 38–39-varaqlar.
5. Fargʻona viloyati davlat arxivi, 676-fond, 1-roʻyxat, 1-yigʻma jild, 15-varaq.
6. Namangan viloyati davlat arxivi, 243-fond, 2-roʻyxat, 21-yigʻma jild, 51-varaq.
7. Samarqand viloyati davlat arxivi, 1012-fond, 1-roʻyxat, 14-yigʻma jild, 13, 17-varaqlar.
8. Samarqand viloyati davlat arxivi, 151-fond, 1-roʻyxat, 63-yigʻma jild, 7-varaq.
9. Toshkent viloyati davlat arxivi, 10-fond, 1-roʻyxat, 8-yigʻma jild, 80, 108-varaqlar.
10. Toshkent viloyati davlat arxivi, 614-fond, 1-roʻyxat, 2-yigʻma jild, 18-varaq.
11. Bekmuhammedov H. Yu. Tarix terminlarining izohli lugʻati. — Toshkent: Oʻqituvchi, 1986.
12. Чеботарёва В. Г. Германские и австрийские интернационалисты в Туркестане // Общественные науки в Узбекистане. — 1985. — № 2. — С. 31–39.
13. Этнический атлас Узбекистана.Ташкент: ИООФС.Узбекистан;ЛИА«Р.Элинина», 2002.
14. Виллфорт Ф.Туркестанский дневник: шесть лет в Русской Центральной Азии.Вена; Лейпциг: Вильгельм Браумюллер, 1930.
15. Генчке В. Из истории польской диаспоры // Oʻzbekiston tarixi. — 2001. — № 1.— С. 39.
16. Горак С. Из истории чешско-узбекских отношений // Oʻzbekiston tarixi.2014. № 3.С. 54.
17. Сенчек Г. От Кракова до Туркестана: воспоминания словацкого военнопленного
18. Хамидходжаев А., Аренберг Р. Пролетарские интернационалисты в Туркестане // Oʻzbekistonda ijtimoiy fanlar. — 1962. — № 10. — С. 69–71.
19. Конев А. М. Красная гвардия на защите Октября: зарубежные интернационалисты в Красной гвардии [Электронный ресурс]. — URL: https://leninism.su/
20. Кригер В. Рейн — Волга — Иртыш: из истории немцев Центральной Азии. — Алматы: Дайк-Пресс, 2006.
21. Лубков А. В., Цветков В. Ж. Белое движение в России: его программа и вожди. — Москва, 2003.
22. Madvaliyev A., Mahkamov N. va boshq. Ijtimoiy-siyosiy terminlarning qisqacha izohli lugʻati. — Toshkent: SAHHOF, 2020.
23. Matveyev A. M. Zarubezhnyye vykhodtsy v Turkestane na putyakh k Velikomu Oktyabryu (1914–1917). — Tashkent: Fan, 1977.
24. Oʻzbekistondagi chexlar [Elektron manba]. — URL: https://www.mzv.cz/
25. Ган Ш. Мы дрались за Ташкент (воспоминания словацкого военнопленного)
26. Сиргебаев Б. Под знаменем интернационализма. — Алматы, 1988.
27. Сологубов И. С. Иностранные коммунисты в Туркестане (1918–1921 гг.). — Ташкент: Госиздат УзССР, 1961.
28. Цветков В. Ж. Белое движение // Большая Российская энциклопедия. — Т. 3. — Москва, 2005. — С. 229–230.
29. Цветков В. Ж.Белое движение в России (1917–1922 гг.) // Вопросы истории. 2000.№ 7. — С. 57.
30. Ziyoyeva D. XIX asr oxiri – XX asr boshlarida Oʻrta Osiyoda harbiy ishlar tarixidan // Oʻzbekiston tarixi. — 2002. — № 4.
