“DOIMIYLIKLARGA OID KOMPETENSIYA” TUSHUNCHASI: MAZMUNI, TARKIBI VA INDIKATORLARI

Mualliflar

  • Botirjon Xamidov Navoiy davlat universiteti Author

Kalit so‘zlar:

fizik doimiyliklar, kompetensiya, o‘lchamlar tahlili, SI birliklari, tartib bahosi, modellashtirish, o‘lchov noaniqligi, diagnostik indikator.

Annotatsiya

Mazkur maqolada fundamental fizik doimiyliklar (masalan, c, h, G, k, e, NA) bilan ishlashga doir ta’lim natijasi sifatida “doimiyliklarga oid kompetensiya” tushunchasining mazmuni ilmiy-metodik jihatdan asoslanadi. Ushbu kompetensiya talabaning doimiyliklarning fizik mazmunini anglash, ularni birliklar tizimi va o‘lchamlar tahlili bilan bog‘lash, miqdoriy qiymatlarning tartibini (order of magnitude) baholash, formulalarda to‘g‘ri qo‘llash hamda tajriba va modellashtirishda noaniqliklarni hisobga olish qobiliyatlari majmuasi sifatida talqin etiladi. Maqolada kompetensiyaning tarkibi kognitiv (bilim va tushuncha), operatsion-amaliy (hisoblash, o‘lchov, modellashtirish), metodologik (o‘lchamlar tahlili, verifikatsiya), hamda kommunikativ-refleksiv (izohlash, asoslash, xatoni tahlil qilish) komponentlar kesimida tizimlashtiriladi. Shuningdek, diagnostika uchun indikatorlar tizimi taklif etilib, u doimiyliklarning ma’nosini izohlash, birlik va o‘lcham mosligini tekshirish, masalalarda qo‘llash aniqligi, natijani baholash va dalillash kabi o‘lchovli ko‘rsatkichlar bilan ifodalanadi.

Iqtiboslar

1. Bureau International des Poids et Mesures (BIPM). Le Système international d’unités / The International System of Units (SI): Brochure. — 9th ed. — Sèvres: BIPM, 2019. — ISBN 978-92-822-2272-0.

2. Tiesinga, E.; Mohr, P. J.; Newell, D. B.; Taylor, B. N. CODATA recommended values of the fundamental physical constants: 2018 // Reviews of Modern Physics. — 2021. — Vol. 93, No. 2. — 025010.

3. Kozminski, J.; Beverly, M.; Deardorff, D.; et al. AAPT Recommendations for the Undergraduate Physics Laboratory Curriculum. — College Park, MD: American Association of Physics Teachers, 2014.

4. Joint Committee for Guides in Metrology (JCGM). Evaluation of measurement data — Guide to the expression of uncertainty in measurement (GUM 1995 with minor corrections): JCGM 100:2008. — 1st ed. — Sèvres: BIPM, 2008.

5. Taylor, J. R. Introduction to Error Analysis: The Study of Uncertainties in Physical Measurements. — 2nd ed. — Sausalito, CA: University Science Books, 1997. — 327 p. — ISBN 9780935702750.

Yuklab Olishlar

Nashr qilingan

2026-02-28