UMUMIY O‘RTA TA’LIM MUASSASALARIDA INKLYUZIV TA’LIMNING JORIY ETILISHIDA PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK IMKONIYATLAR
Kalit so‘zlar:
psixologik moslashuv, to‘siqsiz muhit, diagnostika, nogironlik, integratsiya, pedagogik qo‘llab-quvvatlash.Annotatsiya
Ushbu maqolada umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida inklyuziv ta’limni joriy etish jarayonida pedagogik va psixologik imkoniyatlarning o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Inklyuziv ta’lim barcha o‘quvchilarning individual ehtiyojlarini inobatga olgan holda ta’lim muhitini tashkil etishni nazarda tutadi. Maqolada pedagoglar uchun zarur bo‘lgan innovatsion o‘qitish texnologiyalari, differensial va adaptiv ta’lim usullari, individual ta’lim yo‘l xaritalari bilan ishlash qoidalari hamda kollaborativ o‘qitishning afzalliklari tahlil qilingan. Shu bilan birga psixologik xizmatning vazifalari — diagnostika, korreksiya, ota-onalar bilan ishlash va o‘quvchilarni emotsional qo‘llab-quvvatlash kabi yo‘nalishlar ham ko‘rib chiqilgan. Pedagog va psixolog hamkorligining inklyuziv muhitni samarali tashkil etishdagi roli alohida ta’kidlangan. Tadqiqot natijalari inklyuziv ta’lim barcha bolalar uchun teng imkoniyat, ijtimoiy adolat va qo‘llab-quvvatlovchi ta’lim muhitini shakllantirishda muhim omil ekanligini ko‘rsatadi.
Iqtiboslar
1. UNESCO. Inclusive Education: Guidelines for Inclusion. Paris: UNESCO, 2005.
2. UNESCO. Global Education Monitoring Report: Inclusion and Education – All Means All. Paris: UNESCO, 2020.
3. Ainscow, M., Booth, T. Index for Inclusion: Developing Learning and Participation in Schools. Bristol: Centre for Studies on Inclusive Education (CSIE), 2011.
4. Florian, L., Black-Hawkins, K. Exploring inclusive pedagogy. British Educational Research Journal, 2011, Vol. 37, No. 5, pp. 813–828.
5. Slee, R. Inclusive Education Isn’t Dead, It Just Smells Funny. London: Routledge, 2018.
6. Назарова Н. М. Инклюзивное образование: теория и практика. Москва: Издательство «Академия», 2016.
7. Шевченко С. Г. Психолого-педагогическое сопровождение инклюзивного образования. Москва: Владос, 2017.
8. Махмудов Н., Рахимов Ш. Zamonaviy pedagogik texnologiyalar. Toshkent: Fan va texnologiya, 2019.
9. Ўзбекистон Республикасининг «Таълим тўғрисида»ги Қонуни. Янги таҳрир. Тошкент, 2020.
10. Karimova D. Inklyuziv ta’limda pedagog va psixolog hamkorligi masalalari. Pedagogik ta’lim jurnali, 2021, №3