ANTIK DAVRDA RITORIKA VA OMMAVIY NUTQLARNING SHAKLLANISHI HAMDA NAZARIY ASOSLARI
Kalit so‘zlar:
antik ritorika, Aristotel, Koraks, Platon, Sitseron, Rim ritorikasi, nutq tuzilishi, ishontirish usullari, Tatsit, Lisiy, logograflik, logograf .Annotatsiya
Mazkur maqolada antic davr notiqlik san’ati va ritorikaning shakllanish jarayoni tahlil qilinadi. Qadimgi Yunoniston va Rim sivilizatsiyalarida nutq madaniyati siyosiy, huquqiy va ijtimoiy hayotning muhim qismi bo‘lib, u inson tafakkuri va ijtimoiy muloqot rivojida muhim rol o‘ynagan. Maqolada ritorika sohasining paydo bo‘lishi Koraks va Lisiykabi ilk notiqlik maktabi vakillarining faoliyati bilan bog‘liqligi ko‘rsatib beriladi. Platon, Aristotel va Lisiy kabi yunon faylasuflari va notiqlari tomonidan ritorika nazariyasining falsafiy va mantiqiy asoslari ishlab chiqilgani tahlil qilinadi. Rim davrida esa Sitseron va Tatsit kabi notiqlar ritorikani siyosiy nutq, davlat boshqaruvi va sud jarayonlarida qo‘llash orqali uning amaliy ahamiyatini yanada rivojlantirgan. Maqolaning natijasi sifatida antik davr ritorikasi zamonaviy diskurs tadqiqotlari va pragmatik tilshunoslik rivojida muhim nazariy asos bo‘lib xizmat qilishi aniqlanadi.
Iqtiboslar
1. Апресян Г.З. Ораторское искусство. – М.: Изд-во Моск. ун-та, 1978. – С. 14.
2. Aripova A. Notiqlik – ijtimoiy-madaniy fenomen sifatida. – Toshkent, 2024.
3. Aristotle. On Rhetoric: A Theory of Civic Discourse. – 2nd ed. – Oxford: Oxford University Press, 2007.
4. Aristotle. The Art of Rhetoric. – London: Penguin Classics, 1991.
5. Cicero M.T. On the Ideal Orator (De Oratore). – Oxford: Oxford University Press, 2001.
6. Cicero M.T. Brutus and Orator. – Cambridge: Harvard University Press, 1942.
7. Corbett E.P.J., Connors R.J. Classical Rhetoric for the Modern Student. – 4th ed. – Oxford: Oxford University Press, 1999.
8. Crowley S., Hawhee D. Ancient Rhetorics for Contemporary Students. – 5th ed. – Boston: Pearson, 2012.
9. Herrick J.A. The History and Theory of Rhetoric: An Introduction. – 6th ed. – New York: Routledge, 2017.
10. Jo‘rayev T., Halimov S.G‘. Nutq madaniyati. – Toshkent, 2021.
11. Kennedy G.A. A New History of Classical Rhetoric. – Princeton: Princeton University Press, 1994.
12. Kennedy G.A. Classical Rhetoric and Its Christian and Secular Tradition from Ancient to Modern Times. – Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1999.
13. Кохтев Н.Н. Основы ораторской речи. – М.: МГУ, 1992. – С. 19–23.
14. Lausberg H. Handbook of Literary Rhetoric: A Foundation for Literary Study. – Leiden: Brill, 1998.
15. Лосев А.Ф. Ораторское искусство. – М., 1969. – С. 32.
16. Murphy J.J. A Short History of Writing Instruction: From Ancient Greece to Modern America. – Mahwah: Lawrence Erlbaum Associates, 2001.
17. May J.M., Wisse J. Cicero: On the Ideal Orator. – Oxford: Oxford University Press, 2001.
18. Платон. Собрание сочинений. Т. 2. – М., 1970. – С. 214.
19. Plato. Phaedrus. – Oxford: Oxford University Press, 2005.
20. Plato. Gorgias. – London: Penguin Classics, 2008.
21. Pernot L. Rhetoric in Antiquity. – Washington: Catholic University of America Press, 2005.
22. Rasulov R., Mo’ydinov Q. Nutq madaniyati va notiqlik san’ati. – Toshkent, 2015.
23. Tacitus. Dialogus de Oratoribus (Dialogue on Oratory). – Oxford: Oxford University Press, 2006.
24. Xo‘jayeva L. Notiqlik san’ati. – Toshkent: “Bilim”, 1967. – 9-b.