XALQNING URF-ODAT, AN’ANALARI BILAN BOG‘LIQ FRAZEMALAR
Kalit so‘zlar:
frazema, urf-odat, an’ana, milliy qadriyatlar, frazeologiya, lingvokulturologiya, xalq tafakkuri, madaniy meros.Annotatsiya
Mazkur ilmiy maqolada xalqning urf-odatlari, an’analari va milliy qadriyatlari bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan frazemalarning lingvokulturologik xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda frazemalarning xalq hayot tarzi, ijtimoiy munosabatlar, marosimlar, axloqiy me’yorlar hamda tarixiy tajriba bilan uzviy aloqasi ilmiy asosda yoritilgan. Xalq og‘zaki ijodi va badiiy nutqda keng qo‘llaniladigan frazemalar milliy tafakkur, dunyoqarash va madaniy xotirani aks ettiruvchi muhim til birliklari sifatida ko‘rib chiqiladi. Maqolada urf-odat va an’analar bilan bog‘liq frazemalarning semantik tuzilishi, obrazliligi hamda ularning kommunikativ vazifalari tahlil qilinib, frazeologik birliklarning milliy-madaniy mazmunni ifodalashdagi o‘rni ochib beriladi. Shuningdek, zamonaviy til taraqqiyoti jarayonida bunday frazemalarning saqlanishi, yangicha ma’no kasb etishi va nutq amaliyotidagi funksional imkoniyatlari muhokama qilinadi. Tadqiqot natijalari frazeologik birliklarni o‘rganishda til va madaniyat uyg‘unligini ta’minlash zarurligini ilmiy jihatdan asoslaydi hamda frazeologiya sohasidagi izlanishlar uchun nazariy va amaliy ahamiyatga ega xulosalar beradi.
Iqtiboslar
1. G‘ulomov A. O‘zbek tilining leksikologiyasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2015.
2. Hojiyev A. Tilshunoslik terminlarining izohli lug‘ati. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2002.
3. Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. – Toshkent: Ma’naviyat, 2008.
4. Maslova V.A. Lingvokulturologiya. – Moskva: Akademiya, 2001.
5. Mirziyoyev Sh.M. Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2021.
6. Musayev M. Frazeologiya va lingvokulturologiya masalalari. – Toshkent: Ilm Ziyo, 2020.
7. Nurmonov A. Til va madaniyat: lingvokulturologik tadqiqotlar. – Toshkent: Akademnashr, 2019.
8. O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi. O‘zbek tili va madaniy meros masalalari. – Toshkent, 2022.
9. Qosimov B. O‘zbek xalq og‘zaki ijodi va frazeologiya. – Toshkent: Fan, 2018.
10. Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilining frazeologik lug‘ati. – Toshkent: Fan, 2016.
11. Sapir E. Til, madaniyat va tafakkur. – Nyu-York, 1949.
12. Sirojiddinov Sh. O‘zbek tilida barqaror birikmalar. – Toshkent: Fan, 2014.
13. Telia V.N. Frazeologiya va madaniyat. – Moskva: Nauka, 1996.
14. To‘xtasinov U. O‘zbek tili frazeologiyasining semantik xususiyatlari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2017.
15. UNESCO. Intangible Cultural Heritage and Language. – Paris, 2020.
