“SHAYTANAT” ASARIDA KRIMINALLIK PSIXOLOGIYASI
Kalit so‘zlar:
Revalyutsiya; Mativ; Qurbon; Entelektualizm; Deduksiya; Qiyoslash; Detektiv; Ijtimoiy Detektiv; Jinoyat va jazo; Qotil; Jinoyatchi.Annotatsiya
Ushbu ilmiy maqolaning maqsadi shundan iboratki, Tohir Malik qalamiga mansub “Shaytanat”[ Malik, Tohir. Shaytanat. Toshkent: Sharq nashriyoti, 1994.] asari qaxramoni Asadbek obrazi psixologiyasinitahlil qilish. Shuningdek, shaytanat asari shunchaki jinoyat ustiga qurilgan kkirlangan dunyo emas balki manaviyatsizlik va jamiyatdagi adolatsizliklarning to’qnashuvi natijasida yuzaga kelgan parallel dunyo ekanligini tahlil qilish. Maqola davomida qiyoslash obyekti sifatida Agata Kristining “Ular o’nta edi”, “Rojer Ekroydning qotilligi”[ Agatha Christie, The Murder of Roger Ackroyd (London: William Collins Sons, 1926), p. 312] kabi asarlari olinadi. A. Kristining “Ular o’nta edi”[ Agatha Christie, And Then There Were None (London: Collins Crime Club, 1939), p. 45.] asaridagi “samasud” ya’ni qonun qo’li yetmagan jinoyatchilarni topib jazolashi “Shaytanat” Asaridagi ko’pgina personajlarda kuzatish mumkinligini chuqurroq tahlil qilamiz. Qo’shimcha ma’lumot o’rnida aytish kerakki, “Shaytanat” asarida Asadbekning jinoyat olamiga kirishiga sababchi bo’lgan asosiy mativlari hamda boshqa obrazlarning ham jinoyat olamiga kirishiga hizmat qilgan mativlarni chuqurroq o’rganish maqsad qilinadi.
Iqtiboslar
1. Agatha Christie, The Murder of Roger Ackroyd (London: William Collins Sons, 1926), p. 312
2.Agatha Christie, And Then There Were None (London: Collins Crime Club, 1939), p. 45
3. Albert Bandura. Social Learning Theory. 1977.
4. Bartol, C. R., & Bartol, A. M. Criminal Psychology: A Contemporary Introduction. Routledge, 2019.
5. Karimov, B. “O‘zbek detektiv nasrida yangi yo‘nalishlar.” O‘zbek adabiyoti jurnali, 2005.
6. Malik, T. Shaytanat. Toshkent: Sharq nashriyoti, 1994
7. Mario Puzo. The Godfather. 1969
8. Siegel, L. Criminology. 2018
11. Rasulov, A. Zamonaviy o‘zbek romanchiligi. Toshkent, 2012
10. Normatov, U. Ijod va talqin. Toshkent, 2008
12. Yochelson, S. The Criminal Personality. 1976.