NOGIRONLIGI BO‘LGAN O‘QUVCHILARDA ILMIY KOMPETENTLIKNI RIVOJLANTIRISHNING PSIXOLOGIK-PEDAGOGIK SHAROITLARI
Kalit so‘zlar:
ilmiy kompetensiya; inklyuziv ta'lim; nogiron o'quvchilar; psixologik va pedagogik sharoitlar; universal o'quv dizayni; moslashuvchan o'qitish usullari; kognitiv rivojlanish.Annotatsiya
Ushbu maqolada zamonaviy inklyuziv pedagogika va ta'limni raqamlashtirish sharoitida nogiron talabalarda ilmiy kompetentsiyani rivojlantirishning psixologik va pedagogik shart-sharoitlari o'rganiladi. Mahalliy va xalqaro tadqiqotlar tahlili asosida nogiron talabalarda ilmiy kompetentsiyani rivojlantirish bir qator omillarning kombinatsiyasi bilan belgilanadi: ta'lim muhitining mavjudligi, moslashuvchan o'rganish texnologiyalaridan foydalanish, motivatsion va qiymatga asoslangan qo'llab-quvvatlash va individual o'rganish yo'llari. Rivojlantiruvchi muhitning kognitiv avtonomiya, tanqidiy fikrlash, tadqiqot ko'nikmalari va o'z-o'zini o'rganish qobiliyatini rivojlantirishdagi roli ta'kidlangan. Ushbu shartlarni samarali amalga oshirish universal o'rganish dizayni tamoyillariga rioya qilish, ijtimoiy integratsiya, o'qituvchilar va psixologlar o'rtasidagi hamkorlik va shaxsni rivojlantirishning madaniy-tarixiy nazariyasiga tayanish orqali mumkinligi ko'rsatilgan. Nogiron talabalar uchun ta'lim yordamini tashkil etish bo'yicha amaliy tavsiyalar taklif etiladi.
Iqtiboslar
1. UNESCO (2020). Education for Inclusion and Equity: Global Monitoring Report. Paris: UNESCO.
2. Выготский Л. С. (1984). Собрание сочинений. Т. 4. Психология развития ребёнка. М.: Педагогика
3. Fletcher-Watson, S., & Happé, F. (2019). Autism: A New Introduction to Psychological Theory and Current Debate. Routledge.
4. CAST (2018). Universal Design for Learning Guidelines version 2.2. CAST: Wakefield, MA
5. Назарова, Т. Б. Инклюзивное образование: теория и практика. — М.: Академия, 2015. — 256 с.
6. Киселёва, Н. Е. Инклюзивное образование детей с ОВЗ: современные подходы // Специальное образование. — 2021. — №2. — С. 17–26.
7. Florian, L., & Black-Hawkins, K. (2011). Exploring inclusive pedagogy. British Educational Research Journal, 37(5), 813–828
8. Семаго, М. М., Семаго, Н. Я. Психолого-педагогическая диагностика проблем детей раннего и дошкольного возраста. М.: Сфера, 2017. — 368 с.
9. Малофеев, Н. Н. Специальное образование в современной России. — М.: Просвещение, 2016. — 304 с.
10. Абдуллаева, М. Ш. Подготовка педагогов к работе в условиях инклюзивного образования: монография. — Ташкент: Fan va texnologiya, 2022. — 212 с.
11. Тухтаев, Б. Б. Цифровизация и модернизация системы образования Республики Узбекистан // Образовательные технологии. — 2021. — №4. — С. 29–37.
12. Гимаева Л.М. Компетентностный подход в образовании: сущность, принципы и международный опыт //“Современная наука: инновационные подходы и актуальные исследования молодых учёных” сборник материалов Республиканской научно-практической конференции, Наманган 08.08.2025., стр 646-648
13. Гимаева Л.М. Анализ современных образовательных стандартов инженерного образования//“Современная наука: инновационные подходы и актуальные исследования молодых учёных” сборник материалов Республиканской научно-практической конференции, Наманган 08.08.2025., стр 648-650
14. Kasimakhunova A.M., Atajonova S.B., The development of professional training of students as a result of the improvement of new pedagogical technologies and teaching methods// Scientific Bullettin of NamSU 2022 № 7