ZARAFSHON VOHASI QISHLOQ XO‘JALIGIDA SUV RESURSLARIDAN FOYDALANISH MASALALARI (XX ASRNING 50–80-YILLARI)
Kalit so‘zlar:
Samarqand iqlim forumi, Zarafshon daryosi, Birinchi may to‘g‘oni, Kattaqo‘rg‘on suv ombori, Eski Angor kanali, Quyi mozor suv ombori, To‘dako‘l suv omborlari, Amu-Buxoro kanali, Hamza nasos stansiyasi, kollektor-drenaj tarmoqlari, suv resurslari ifloslanishi.Annotatsiya
Mazkur maqolada XX asrning 1950-80-yillarida O‘zbekistonda qishloq xo‘jaligini rivojlantirish va paxta yetishtirish hajmini oshirish maqsadida yangi yerlarni o‘zlashtirishda Zarafshon vohasida (hozirgi Samarqand, Navoiy va Buxoro viloyati hududlari) Kattaqo‘rg‘on, Quyi mozor, To‘dako‘l suv omborlari va Amu-Buxoro kanali kabi yirik gidrotexnika inshootlari qurilishi iqtisodiy samara keltirishi bilan birga atrof-muhitga salbiy ta’sir ko‘rsatganligi, bu davrda respublikada suvdan samarali foydalanilmaslik natijasida yer osti suvlari sathining ko‘tarilishi, tuproq sho‘rlanishi, suv resurslarining ifloslanishi kabi muammolarni paydo bo‘lishiga hamda vohada murakkab ekologik vaziyatning yuzaga kelishiga sabab bo‘lganligi yoritilgan.
Iqtiboslar
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. Mirziyoyevning Samarqand xalqaro iqlim forumidagi nutqi // Yangi O‘zbekiston. — 2025. — 5 aprel. — № 70 (1396). — B. 3.
2. Karshiev R., Eshev S., Makhmudov Kh., Makhmudov U., Eshev A., Hazratov A. Water balance of the Republic of Uzbekistan under conditions of water scarcity // AIP Conference Proceedings. — 2025. — Vol. 3286. — P. 040038-1–040038-6. — DOI: 10.1063/5.0280109
3. Тагиев М. М. История развития ирригации Самаркандского оазиса (1917–1970 гг.): автореф. дис. … канд. ист. наук. — Ташкент, 1971. — 31 с.
4. Alimov T. A. O‘zbekistonda ekologik vaziyat va uni yaxshilash yo‘llari. — T.: O‘zbekiston SSR “Bilim” jamiyati, 1990. — 15 b.
5. Обломурадов Н. Аграрная политика в Узбекистане (1970–1990 гг.). — Ташкент: Ўзбекистон, 1993. — 126 с.
6. Глазовский Н. Ф. Аральский кризис: причины, возникновения и пути выхода. — М.: Наука, 1990.
7. Мамедов А. Ирригация и ирригаторы Узбекистана. — Т.: Ўзбекистон, 1971.
8. Lyubovskiy I. Qo‘lbola dengiz // O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi. — 1991. — № 7. — B. 56–57.
9. Naimov N., Eshonov A. Qardoshlik inshooti // Guliston. — 1975. — № 7. — B. 1.
10. Мухамедов А. В поисках резерва оросительной воды // Ўзбекистон коммунисти. — 1990. — № 3. — С. 55.
11. Ravshanov A. Suv qadri: qadim va hozirda // Fan va turmush. — 1990. — № 5. — B. 13.
12. Резниченко Г. Мы знаем, что ныне лежат на весах // Новый мир. — М., 1989. — № 5. — С. 185.
13. Muhammadjonov M. Suv omborlari va ekologiya // Sharq yulduzi. — 1989. — № 10. — B. 138.
14. Hojiboyev N., Kamolov L. O‘zbekistonning yer osti suvlaridan ratsional foydalanish. — T.: O‘zbekiston, 1978. — B. 24.
15. Шадиметов Ю. Научно-технический прогресс, образ жизни и здоровье. — Т.: Узбекистан, 1987. — С. 67.
16. Мухамеджанов М. В., Шарафутдинова Ф. Х. Охрана и рациональное использование природных ресурсов Узбекистана. — Ташкент: Фан, 1989. — С. 109.
17. Alibekov L. Suv resurslarini muhofaza qilish va ulardan ratsional foydalanish. — T.: O‘zbekiston SSR “Bilim” jamiyati, 1983. — B. 13.
18. O‘zbekiston Milliy arxivi (O‘MA). — R-2483-fond, 1-ro‘yxat, 886-yig‘ma jild, 37–39-varaqlar.
19. O‘zbekiston Milliy arxivi (O‘MA). — R-2483-fond, 1-ro‘yxat, 3486-yig‘ma jild, 60-varaq; 3454-yig‘ma jild, 10-varaq.
20. O‘zbekiston Milliy arxivi (O‘MA). — M-69-fond, 1-ro‘yxat, 86-yig‘ma jild, 160–163-varaqlar.
21. O‘zbekiston Milliy arxivi (O‘MA). — R-2742-fond, 1-ro‘yxat, 40-, 92-, 97-, 98-, 213-yig‘ma jildlar.
22. Buxoro viloyati davlat arxivi. — 1228-, 1111-S-, 1130-, 1184-, 1023-fondlar.
23. Navoiy viloyati davlat arxivi. — S-1-, S-38-fondlar.