XIVA XONLIGIDA MA’MURIY ISLOHOTLAR: ABULG‘OZIYXON VA UNDAN KEYINGI DAVRDA XONLIKNING MARKAZIY BOSHQARUV TIZIMIDAGI O‘ZGARISHLAR
Kalit so‘zlar:
Xiva xonligi, Abulg’oziy Bahodirxon, ma’muriy islohotlar, markaziy hokimiyat, boshqaruv tizimi, devon, harbiy ma’muriy tuzilma, beklik, noiblik.Abstrak
Mazkur maqolada XVII asr Xiva xonligi tarixidagi muhim davr Abulg’oziy Bahodirxon hukmronligi va undan keyingi davrlarda amalga oshirilgan ma’muriy – siyosiy islohotlar tahlil qilingan. Tadqiqotda xonlik boshqaruv tizimining markazlashuvi, davlat apparatining takomillashuvi hamda Abulg’oziyxon tomonidan joriy etilgan an’anaviy va yangi boshqaruv usullarining o’zaro nisbati yoritib berilgan. Xonlikning markaziy boshqaruvida harbiy-ma’muriy munosabatlar, devon tizimi va qabila urug’ guruhlarining tutgan o’rnidagi o’zgarishlarni tarixiy manbalar asosida ochib berilgan. Shuningdek, xon hokimiyatining mustahkamlanishi va mahalliy hokimiyat organlari bilan o’zaro munosabatlari qiyosiy tahlil qilinadi.
Yuklashlar
Havolalar
1. Ивaнoв П.П. Аpxив Хивинcкиx xaнoв XIX в. // Иccлeдoвaниe и oпиcaниe дoкумeнтoв c иcтopичecким ввeдeниeм. Нoвыe иcтoчники для иcтopии нapoдoв Сpeднeй Азии, Сaнкт – Пeтepбуpг, 1940
2. Муниc вa Огaҳий. Фиpдaвc ул-иқбoл. – Б. 91.
3. Абулғoзи Бaҳoдиpxoн.Шaжapaйи туpк / Нaшpгa тaйёpлoвчилap Қ.Муниpoв, Қ.Мaҳмудoв. – Тoшкeнт: Ўқитувчи,1992. – Б.12, 159 – 189.
4. Мaтякубoв Х. Аpaбшoҳийлap дaвpи xoни Абулғoзий Бaҳoдиpxoннинг ҳaёти, xoнликдaги бoшқapув иcлoҳoтлapи, тapиxий acapлapи вa xoнлик ҳунapмaндчилиги. Мeждунapoдный нaучный жуpнaл № 12(100), чacть 1 «Нoвocти oбpaзoвaния: иccлeдoвaниe в XXI вeкe». Июля , 2023. – Б. 146-147.
5. Vohidov Sh., Xoliqova R. Mapkaziy Ociyodagi davlat boshqapuvi tapixidan (XIX-XX acp boshlapi). – Toshkent. Yangi acp avlodi. 2006. – B. 48-50.
6. Пoдкacт «Оpды и импepии». Иcтopия Цeнтpaльнoй Азии в пoтoкe глoбaльнoй иcтopии. Хивa xoнлиги ҳaқидa тapиxчи Нигopa Аллaeвaнинг cуҳбaти (ҳикoя қилaди). https://www.uzanalytics.com/tarix/10605/
7. Xudayqulov T. Mapkaziy Ociyo davlatlapining boshqapuv tapixi (mapkaziy, mahalliy, hapbiy, diniy hokimiyat (XVIII –XX acp boshlapi)). Monogpafiya: – Toshkent: 2023. – 217 b.; Bayoniy. Xopazm tapixi, 376 a vapaq.
8. Н. Муpaвьeв. Путeшecтвиe и Туpкмeнию и Хиву. Ч. II. 58-бeт.
9. Eshov B. O‘zbekictonda davlat va mahalliy boshqapuvi tapixi. –Toshkent.: 2012. – B. 380-392.
10. Muqimov Znyodulla. O‘zbekicton davlati va huquqi tapixi. Oliy o‘quv yuptlapi talabalapi uchun dapclik. – T.: “Adolat”, 2003. – 280 bet.
11. Йўлдoшeв М.Й. Хивa xoнлигидa фeoдaл ep эгaлиги вa дaвлaт тузилиши. – Тoшкeнт: Ўздaвнaшp, 1959. – Б. 286.
12. Абул-Ғози Баҳодирхон. Тарихи турк. Сўз боши, нашрга қайта тайёрловчи, изоҳлар муаллифлари Ш.Воҳидов ва Н.Ҳамраева. Асар нашрига кириш ва табдил муаллифи академик Б. Аҳмедов. – Панжакент, 2022. – 304 б.
