МЕЖДУНАРОДНАЯ ИСТОРИЯ ИЗУЧЕНИЯ НАСЛЕДИЯ МАХМУДА КАШГАРИ БАРСКОНИ: ОСНОВНЫЕ НАПРАВЛЕНИЯ В ЦЕНТРАЛЬНОАЗИАТСКОМ, ТЮРКСКОМ И ЗАПАДНОМ КАШГАРОВЕДЕНИИ (XX–XXI ВВ.)
Ключевые слова:
Махмуд Кашгари, «Диван лугат ат-тюрк», кашгароведение, тюркская филология, среднеазиатское востоковедение, картографическое наследие, Абдурауф Фитрат, Ахмад Заки Валиди Тоган, Роберт Данкофф, Эдуард Триярский.Аннотация
В статье рассматривается история изучения труда великого тюркского учёного XI века Махмуда Кашгари «Диван лугат ат-тюрк» в международном контексте. Анализируется вклад учёных Средней Азии, Турции и Запада (включая Европу и США) в развитие кашгароведения. Обсуждаются исследования узбекских, казахских, русских, турецких, польских, британских, французских и американских учёных, а также поднимаемые ими научные проблемы — картографическое наследие, лингвистическая методология, историческое источниковедение и анализ этнографических данных. Работа направлена на формирование целостного представления о научном наследии кашгароведения.
Библиографические ссылки
1. Fitrat A. Eng qadimgi turk adabiyotining namunalari. — Toshkent, 1927. — B. I–VIII, 11–124, I–II.
2. Malov S. Ye. [Retsenziya:] Fitrat A. Eng qadimgi turk adabiyotining namunalari. — B. 215–216.
3. Belyaev V. I. Kirish so‘zi // Turkmanlar va Turkmanistonning tarixi bo‘yicha materiallar. — 1939.
4. Miller K. Mappae Arabicae. — Bd. 5. — 1-qism. — B. 142–148.
5. Hermann A. Eng qadimgi turk dunyo xaritasi (1076-y.) // Imago Mundi. — Berlin, 1935.
6. Umnyakov I. I. Eng eski turk dunyosi xaritasi. — B. 105.
7. Krachkovskiy I. Yu. Arab geografik adabiyoti. — B. 268–269.
8. Xusainov G. B. Axmetzaki Validov. — B. 3–11.
9. Togan A. Z. V. Umumiy turk tarixiga kirish. — Istanbul, 1946;
10. Togan A. Z. V. Devonu lug‘otit turkda tarix va geografiya.
11. Kilisli Rif’at Bilge maqolalari // Türkiyat Mecmuası. — 6-jild. — B. 355–360;
12. Yeni Sabah. — 1945. — 30-sentabr; 4, 7, 14, 18-oktabr.
13. Ülkütaşır M. Ş. Buyuk turk tilshunosi Koshg‘ariy Mahmud. — Istanbul, 1946;
14. 2-nashr. — Ankara, 1972.
15. Dilçin D. Arab alifbosi asosida Devonu lug‘otit turk indeksi. — Ankara, 1957.
16. Çiçekli A. Koshg‘ariy Mahmud: hayoti, asarlari va g‘oyalari. — Istanbul, 1970.
17. Turk til jamiyatining 40 yilligi va “Devonu lug‘otit turk”ning 900 yilligiga bag‘ishlangan I Turk tili ilmiy qurultoyi materiallari. — 1972-yil 27–29-sentabr.
18. Tekeli S. Dastlabki yapon va turk dengizchilari xaritalari: Piri Reis va Koshg‘ariy Mahmud xaritalari. — Ankara, 1985.
19. Koshg‘ariy Mahmud. Devonu lug‘otit turk (faksimile nashr). — Ankara: Madaniyat vazirligi, 1990.
20. Genç R. Koshg‘ariy Mahmudga ko‘ra XI asr turk dunyosi. — Ankara, 1997.
21. Genç R. “Turkiy tillar devoni”da XI asr turk dunyosi. — Pekin, 2010.
22. Pritsak O. Qoraxoniylar; Mahmud Koshg‘ariy kim?; O‘rta asr Yevroosiyo tarixi bo‘yicha tadqiqotlar.
23. Bazin L. Devonu lug‘otit turkning yozilish sanalari haqida // Ural-Altaische Jahrbücher. — 1957. — B. 24–25;
24. Bazin L. Turklar. — B. 384–387.
25. Clauson G. XIII asrgacha bo‘lgan turk tilining etimologik lug‘ati. — Oxford, 1972.
26. Kelly J. M. Devonu lug‘otit turk manba sifatida;
27. O‘rta asr turk tilida “til” tushunchasi haqida;
28. Koshg‘ariy lingvistik nazariyasining kelib chiqishi haqida mulohazalar.
29. Dankoff R. Koshg‘ariy va qabilalar;
30. Koshg‘ariy va turklar e’tiqodlari;
31. Uch turkiy she’riy sikl.
32. Tryjarski E. XI asrda Koshg‘ariy Mahmud asarlari asosida turkiy xalqlar madaniyati. — Varshava, 1993.
33. Schönig C. Devonu lug‘otit turkdagi murakkab va bahsli o‘rinlar haqida // Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae. — 2004. — B. 35–56.
34. Koshg‘ariy Mahmud tavalludining 1000 yilligiga bag‘ishlangan xalqaro simpozium materiallari / tahrirchi M. Kalkishim. — Rize, 2008.
35. Gayretcan O. XIX–XX asrlarda uyg‘ur madaniyati tarixida Koshg‘ariy Mahmud.
36. Buğra M. A. Sharqiy Turkiston tarixi. — Shrinagar; qayta nashr: Ankara, 1987. — B. 222.