ПЕДАГОГИЧЕСКИЙ ПОТЕНЦИАЛ МЕТАКОГНИТИВНОГО ПОДХОДА В ОБУЧЕНИИ ИНОСТРАННОМУ ЯЗЫКУ СТУДЕНТОВ ЭКОНОМИЧЕСКИХ СПЕЦИАЛЬНОСТЕЙ
Ключевые слова:
метакогнитивный подход, обучение иностранному языку, письменная речь, устная речь, студенты экономических направлений, метакогнитивные стратегии, коммуникативная компетентность.Аннотация
В статье представлен теоретико-методологический анализ педагогического потенциала метакогнитивного подхода в обучении иностранному языку с акцентом на развитие письменных и устных речевых умений студентов экономических направлений. На основе классических и современных исследований в области метакогниции, саморегулируемого обучения и коммуникативной методики обучения языкам обосновывается роль метакогнитивных стратегий как ключевого фактора осознанного планирования, контроля и оценки учебной деятельности. Показано, что применение метакогнитивного подхода способствует формированию учебной автономии, развитию рефлексивного мышления и повышению коммуникативной компетентности обучающихся в профессионально ориентированном иноязычном образовании. Особое внимание уделяется значению метакогнитивной осознанности в организации письменной речи и управлении устным общением в академическом и профессиональном контексте.
Библиографические ссылки
1. Flavell J. H. Metakognitsiya va kognitiv monitoring: kognitiv-rivojlanish tadqiqotlarining yangi sohasi // American Psychologist. — 1979. — 34-jild, 10-son. — B. 906–911.
2. Vygotskiy L. S. Jamiyatda tafakkur: oliy psixik jarayonlarning rivojlanishi. — Kembrij, MA: Harvard University Press, 1978. — 159 b.
3. Bandura A. O‘z-o‘ziga ishonch (self-efficacy): nazoratni amalga oshirish. — Nyu-York: W. H. Freeman, 1997. — 604 b.
4. Zimmerman B. J. O‘zini-o‘zi boshqaruvchi o‘quvchiga aylanish: umumiy ko‘rinish // Theory Into Practice. — 2002. — 41-jild, 2-son. — B. 64–70.
5. Anderson N. J. Ikkinchi tilni o‘rganish va o‘qitishda metakognitsiya // TESOL Quarterly. — 2002. — 36-jild, 4-son. — B. 617–629.
6. Oxford R. L. Til o‘rganish strategiyalari: har bir o‘qituvchi bilishi zarur bo‘lgan jihatlar. — Boston: Heinle & Heinle, 1990. — 343 b.
7. Harris K. R., Graham S. Metakognitiv strategiyalarni o‘qitish va yozuv faoliyati // Journal of Educational Psychology. — 1996. — 88-jild, 2-son. — B. 260–275.
8. Schraw G., Dennison R. S. Metakognitiv ongni baholash // Contemporary Educational Psychology. — 1994. — 19-jild, 4-son. — B. 460–475.
9. Flower L., Hayes J. R. Yozuvning kognitiv jarayon nazariyasi // College Composition and Communication. — 1981. — 32-jild, 4-son. — B. 365–387.
10. Richards J. C. Kommunikativ til o‘qitish bugungi kunda. — Kembrij: Cambridge University Press, 2006. — 52 b.
11. Shamov A. N. Chet tillarni o‘qitishda metakognitiv strategiyalar // Maktabda chet tillari. — 2018. — 6-son. — B. 15–21.
12. Axmedov M. B. Kompetensiyaviy yondashuv asosida chet tilini o‘qitish. — Toshkent: Fan, 2020. — 168 b.
13. Qodirova G. Q. Oliy ta’limda talabalar nutq kompetensiyasini rivojlantirish. — Toshkent: O‘qituvchi, 2019. — 156 b.
14. Raximov Sh. S. Metakognitiv yondashuvning ta’limdagi o‘rni // Pedagogika. — 2021. — 4-son. — B. 45–52.
15. Karimova D. S. Maxsus maqsadlar uchun ingliz tili (ESP) o‘qitishda metakognitiv strategiyalar // Journal of Language and Education. — 2020. — 6-jild, 3-son. — B. 90–101.
16. Rahmatullayeva N. Chet til ta’limida reflektiv yondashuv. — Toshkent: TDPU nashriyoti, 2022. — 142 b.