INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA INSONNING XULQINI IFODALOVCHI BA’ZI FE’LLARNING QIYOSIY TAHLILI
Kalit so‘zlar:
xulq-atvor fe’llari, inson xulqini ifodalovchi fe’llar, semantik tahlil, pragmatik xususiyatlar, qiyosiy tilshunoslik, leksik-semantik maydon, ijobiy va salbiy fe’llar, madaniy konnotatsiya.Annotatsiya
Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek tillarida inson xulqini ifodalovchi ba’zi fe’llarning semantik, grammatik va pragmatik xususiyatlari qiyosiy yondashuv asosida tahlil qilinadi. Inson xulqi, fe’l-atvori va ijtimoiy munosabatlarini bildiruvchi fe’llar tilning leksik-semantik tizimida muhim o‘rin egallaydi. Tadqiqot davomida har ikki tildagi ijobiy, salbiy va neytral xulq-atvor fe’llari tanlab olinib, ularning ma’no tuzilishi, qo‘llanilishi va madaniy konnotatsiyasi o‘rganildi. Ingliz tilida frazal fe’llar hamda qisqa va aniq konstruktsiyalar ustun bo‘lsa, o‘zbek tilida tarkibli fe’llar, emotsional-ekspressivlik va majoziy ma’no kuchli ekanligi aniqlandi. Maqola natijalari qiyosiy tilshunoslik, tarjima nazariyasi va pragmatika sohalari uchun amaliy ahamiyatga ega.
Iqtiboslar
1. Palmer, F. R. Mood and modality. – Cambridge: Cambridge University Press, 2001.
2. Huddleston, R., Pullum, G. K. The Cambridge grammar of the English language. – Cambridge: Cambridge University Press, 2002.
3. Levin, B. English verb classes and alternations: A preliminary investigation. – Chicago: University of Chicago Press, 1993.
4. Cruse, D. A. Lexical semantics. – Cambridge: Cambridge University Press, 1986.
5. Leech, G. Principles of pragmatics. – London: Longman, 1983.
6. Coates, J. The semantics of the modal auxiliaries. – London: Croom Helm, 1983.
7. Lakoff, G., Johnson, M. Metaphors we live by. – Chicago: University of Chicago Press, 1980.
8. Yule, G. Pragmatics. – Oxford: Oxford University Press, 1996.
9. Safarov, Sh. Pragmatic linguistics. – Tashkent: Fan, 2008.
10. Rahmatullayev, Sh. Modern Uzbek literary language. – Tashkent: Universitet, 2006.
11. Nurmonov, A. Theory of linguistics. – Tashkent: Akademnashr, 2012.
12. Iskandarova, Sh. Speech culture and pragmatics. – Tashkent: Fan va texnologiya, 2015.
13. Fillmore, C. J. Frame semantics and the nature of language // Annals of the New York Academy of Sciences. – 1976. – Vol. 280. – P. 20–32.
14. Crystal, D. A dictionary of linguistics and phonetics. – Oxford: Blackwell, 2008.