RAQAMLASHTIRISH TUSHUNCHASINING FILOLOGIK MAZMUNI VA UNING ILMIY TALQINI
Kalit so‘zlar:
Raqamli filologiya, ilmiy raqamlashtirish, funksional raqamli muhit, semantik belgilash, TEI, raqamli ilmiy nashr, Chekhov Digital, filologik talqin.Annotatsiya
Ushbu keng qamrovli tadqiqot raqamlashtirish tushunchasining filologik mazmunini chuqur o‘rganadi, uni faqat texnik nusxalash emas, balki matnni yangi funksional raqamli muhitga ko‘chirish hodisasi sifatida talqin etadi. Filologik raqamlashtirish (ilmiy belgilash, semantik kodlash, talqin qatlamlari va hisoblash interaktivligi) oddiy elektron nusxalardan (skanlar yoki statik PDFlar) aniq farqlanadi. Xalqaro standartlar (TEI), nazariy modellar (Pierazzo, Sahle) va amaliy loyihalar (Chekhov Digital) asosida raqamlashtirish yangi filologik amaliyotlarni - dinamik kollatsiyalar, entitiylarni tanish, semantik qidiruv va takrorlanadigan ilmiy nashrlarni - qanday yaratishini tahlil qiladi. O‘zbek va postsovet filologiyasi uchun oqibatlarga alohida e’tibor qaratilgan: turkiy adabiy merosni saqlash va tahlil qilish imkoniyatlari ochilmoqda. Tadqiqot raqamli gumanitar fanlardagi paradigmatik o‘zgarishni ta’kidlab, funksional, mashina o‘qiy oladigan nashrlar zarurligini himoya qiladi.
Iqtiboslar
1. Маннович Л. The Language of New Media. – Cambridge: MIT Press, 2001. – P. 15–17.
2. McGann J., Moretti F. Graphing, Coding, and the Interpretation of Texts: Digital Humanities Approaches. – Stanford: Stanford University Press, 2008. – P. 45–48.
3. Text Encoding Initiative (TEI). Guidelines for Electronic Text Encoding and Interchange. – Chicago: University of Chicago Press, 2021. – P. 22–25.
4. Назаров Р., Турсунов С. Digitalization Projects in Central Asia: Assessment and Challenges. – Tashkent: Science Press, 2020. – P. 10–12.
