BO‘LAJAK RUS TILI O‘QITUVCHILARINING REFLEKSIV KOMPETENSIYASI PEDAGOG KASBIY TAYYORGARLIGINING TARKIBIY QISMI SIFATIDA

Mualliflar

  • Махмуд Бахтиёров O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti Author

Kalit so‘zlar:

refleksiv kompetensiya, rus tili o‘qituvchisi, kasbiy tayyorgarlik, pedagogik refleksiya, o‘zini tahlil qilish, kasbiy rivojlanish, kompetensiyaviy yondashuv, refleksiv amaliyot, metakognitiv strategiyalar, tanqidiy fikrlash, individual refleksiya, jamoaviy refleksiya.

Annotatsiya

Maqolada bo‘lajak rus tili o‘qituvchilarining refleksiv kompetensiyasi ularning kasbiy tayyorgarligining muhim tarkibiy qismi sifatida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotning dolzarbligi ta’lim muhitidagi dinamik o‘zgarishlar sharoitida o‘z faoliyatini tanqidiy tahlil qila oladigan pedagogni tayyorlash zarurati bilan belgilanadi. Ishning maqsadi rus tilini o‘qitish xususiyatlari nuqtayi nazaridan refleksiv kompetensiyaning tuzilmasi va mazmunini nazariy asoslashdan iborat. Tadqiqotda nazariy tahlil, ilmiy ma’lumotlarni tizimlashtirish va pedagogik modellashtirish metodlaridan foydalanilgan. Refleksiv kompetensiyaning metodologik asoslari madaniy-tarixiy nazariya, kompetensiyaviy va shaxsga yo‘naltirilgan faoliyat yondashuvlariga tayangan holda yoritiladi. Refleksiv kompetensiyaning motivatsion-qadriyatli, kognitiv, operatsion-faoliyat va shaxsiy komponentlarni o‘z ichiga olgan tarkibiy tuzilmasi bayon etiladi. Pedagogning kasbiy shakllanish jarayonida individual va jamoaviy refleksiya o‘rtasidagi munosabatga alohida e’tibor qaratiladi. Pedagogik oliy ta’lim jarayonida refleksiv kompetensiyani tizimli shakllantirish zarurligi asoslanadi hamda kelgusida uning darajasini baholash uchun diagnostik vositalarni ishlab chiqish yo‘nalishlari taklif etiladi.

Iqtiboslar

1. Orynbayeva U., Kulgildinova T., Zhaitapova A., Mukanova S., Zhumanova G. Критерии и уровни развития рефлексивной компетенции учителя иностранного языка // Scientific Herald of Uzhhorod University. Series Physics. — 2024. — № 55. — С. 1009–1017.

2. Kaunickienė N., Bubnys R. Изучение профессионального роста учителей через рефлексивную практику в школьной среде // Journal of Educational Change. — 2025. — (online first).

3. Colognesi S., Van Nieuwenhoven C., Beausaert S. Поддержка профессионального развития и устойчивости начинающих учителей в среднем образовании: роль неформального обучения // European Journal of Teacher Education. — 2020. — Т. 43. — С. 1–17.

4. Smirnova L., Rasskazova T. Развитие рефлексивного учителя иностранного языка в России: от ученичества к диалогическому партнерству // Reflective Practice in Language Education / под ред. A. Cirocki, M. Wyatt, X. Gao. — Сингапур: Springer, 2024. — С. 303–323.

5. Sasaya T. Развитие рефлексивной практики в педагогическом образовании: онлайн-подход «lesson study» // Материалы 11-й Международной конференции по образовательным реформам (ICER 2025). — Париж: Atlantis Press, 2025. — С. 128–136.

6. Park E.-J. Формирование рефлексивной практики у будущих преподавателей английского языка (EFL) посредством диалогической педагогики // Research in Curriculum Instruction. — 2024. — Т. 28, № 6. — С. 507–513.

7. Mann S. The Research Interview: Reflective Practice and Teacher Development. — London: Palgrave Macmillan, 2016.

8. Tools, Techniques and Strategies for Reflective Second and Foreign Language Teacher Education: Insights from Contexts Around the World / под ред. P. Voerkel, M. A. Vaz Ferreira, N. Drescher. — Berlin: J.B. Metzler, 2024. — 204 p.

9. Farrell T. S. C. Reflective Practice in Language Teaching. — Cambridge: Cambridge University Press, 2015.

10. Dyson K. An Andragogical, Transtheoretical Approach to Professional Development Using Structured Video Self-Reflection: дис. … доктора философии. — Baton Rouge: Louisiana State University, 2025. — 156 с.

Yuklab Olishlar

Nashr qilingan

2026-04-23