MUALLIF NEOLOGIZMLARI RUS, O‘ZBEK VA INGLIZ ADABIY DISKURSIDA INDIVIDUAL USLUB KO‘RSATKICHI SIFATIDA
Kalit so‘zlar:
muallif neologizmi; idiostil; so‘z yasalishi; stilistika; adabiy diskurs; kognitiv poetika; ijtimoiy-madaniy shartlanganlik; rus adabiyoti; o‘zbek adabiyoti; ingliz adabiyoti.Annotatsiya
Ushbu maqolada muallif neologizmlari XX–XXI asr rus, o‘zbek va ingliz adabiy diskursida individual muallif uslubi (idiostil)ning muhim lingvistik ko‘rsatkichi sifatida tahlil qilinadi. Tadqiqotda so‘z yasash mexanizmlari, kognitiv-stilistik strategiyalar hamda badiiy matnda olam obrazining shakllanishi o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik o‘rganiladi. Neologizmlarning semantik-funksional imkoniyatlari hikoya strukturasi, estetik ta’sir va konseptual tasvirni yaratishdagi o‘rni nuqtai nazaridan tahlil qilinadi. Empirik material sifatida Viktor Pelevin, Chingiz Aytmatov, Jeyms Joys, Tomas Pinchon va Margaret Mitchell asarlari tanlab olingan bo‘lib, ular turli madaniy va adabiy an’analarni ifodalaydi. Tadqiqot natijalari muallif neologizmlarining morfologik, semantik va aralash turlarini, shuningdek ularning pragmatik va stilistik funksiyalarini aniqlab berdi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, muallif neologizmlari nafaqat individual ijodkorlik uslubining belgisi, balki madaniy ma’nolar, mafkuraviy pozitsiyalar va davrga xos dunyoqarashni kodlovchi kognitiv-lingvistik vosita sifatida ham xizmat qiladi.
Iqtiboslar
1. Айтматов Ч. Плаха. — М.: Художественная литература, 1970.
2. Айтматов Ч. Белый пароход. — М.: Художественная литература, 1976.
3. Баранова Н. И. Неологизмы в художественной литературе: теория и практика. — СПб.: Питер, 2010.
4. Joyce J. Finnegans Wake. — London: Faber & Faber, 1939.
5. Пелевин В. Generation П. — М.: Эксмо, 1996.
6. Пелевин В. Чапаев и Пустота. — М.: Эксмо, 1994.
7. Pynchon T. Gravity’s Rainbow. — New York: Viking Press, 1973.
8. Mitchell M. Gone with the Wind. — New York: Macmillan, 1936.
9. Крысин Л. Г. Идиостиль и индивидуальные средства художественной выразительности. — М.: Флинта, 2008.
10. Фортунатов А. А. Неологизмы и словообразование в современном русском языке. — М.: Наука, 2015.
11. Винокур Л. О писателе и его языке. — М.: Советская энциклопедия, 1977.
12. Иванова Т. А. Словотворчество и идиостиль в зарубежной литературе XX века. — СПб.: Изд-во РГУ, 2012.
13. Бахтин М. М. Эстетика словесного творчества. — М.: Искусство, 1996.
14. Нерсесян Р. Г. Языковые инновации в художественном тексте. — М.: Гнозис, 2004.
15. Лакерников В. В. Социокультурные аспекты неологизма в литературе. — СПб.: Алетейя, 2011.