BOLALAR NUTQINI RIVOJLANTIRISHDA VIZUAL-XROMATIK YONDASHUVNI QO‘LLASHNING NAZARIY VA PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK ASOSLAR
Kalit so‘zlar:
bolalar nutqi, vizual-xromatik yondashuv, rang psixologiyasi, neyropsixologiya, nutqiy rivojlanish, vizualizatsiya, kognitiv jarayonlar, pedagogik texnologiyalar.Annotatsiya
Ushbu maqolada bolalar nutqini rivojlantirish jarayonida vizual-xromatik yondashuvning nazariy, pedagogik va psixologik asoslari tizimli ravishda tahlil qilinadi. Tadqiqotning dolzarbligi shundan iboratki, zamonaviy ta’lim makonida nutqiy rivojlanish faqat verbal mashqlar bilan emas, balki rang, tasvir, belgi va raqamli vizualizatsiyaning kognitiv resurslarini safarbar etish orqali ham qo‘llab-quvvatlanmoqda. Maqolada rang va tasvirlarning diqqatni yo‘naltirish, vizual xotirani mustahkamlash, semantik kodlashni kuchaytirish hamda nutqni ishlab chiqishda ishtirok etuvchi frontal, temporal va temporo-parietal tarmoqlar faoliyatini bilvosita faollashtirishdagi o‘rni neyropsixologik nuqtai nazardan sharhlanadi.
Iqtiboslar
1. Выготский Л. С. Мышление и речь. — М.: Педагогика, 1982.
2. Montessori M. The Montessori Method. — New York: Frederick A. Stokes Company, 1912.
3. Bruner J. Toward a Theory of Instruction. — Cambridge, MA: Harvard University Press, 1966.
4. Heller E. Psychologie de la couleur: effets et symboliques. — Paris: Pyramyd, 2009.
5. Pickering N., Caccamise D., McGregor K. A role for visual memory in vocabulary development: a systematic review and meta-analysis // Neuropsychology Review. — 2023. — Vol. 33, No. 4. — P. 803–833. — DOI: 10.1007/s11065-022-09561-4.
6. Vannest J., Karunanayaka P., Altaye M., et al. Language networks in children: evidence from functional MRI studies // AJR American Journal of Roentgenology. — 2009. — Vol. 192, No. 5. — P. 1190–1196. — DOI: 10.2214/AJR.08.2246.
7. MacDonald K., Marchman V. A., Fernald A., Frank M. C. Children flexibly seek visual information to support signed and spoken language comprehension // Journal of Experimental Psychology: General. — 2020. — Vol. 149. — P. 1078–1096. — DOI: 10.1037/xge0000702.
8. Vlachou T. I., Tsermentseli S., Karagiannaki I. Evidence of language development using brief animated stimuli: a systematic review // Brain Sciences. — 2024. — Vol. 14, No. 2. — Art. 150. — DOI: 10.3390/brainsci14020150.
9. Schneider S., Beege M., Nebel S., Rey G. D. A meta-analysis of how signaling affects learning with media // Educational Research Review. — 2018. — Vol. 23. — P. 1–24. — DOI: 10.1016/j.edurev.2017.11.001.
10. Liu Y., Wang Z., Ge Y., et al. Impacts of color coding on programming learning in multimedia learning // Frontiers in Psychology. — 2021. — Vol. 12. — Art. 773328. — DOI: 10.3389/fpsyg.2021.773328.
11. She L., Wang Z., Tao X., Lai L. The impact of color cues on the learning performance in video lectures // Behavioral Sciences. — 2024. — Vol. 14, No. 7. — Art. 560. — DOI: 10.3390/bs14070560.
12. Мирзаева Д. Ш., Рахматова Д. Х. Методы развития речи у детей // Academy. — 2020. — № 6(57).
13. Хамраева Н. А. Развитие речи у детей // Проблемы педагогики. — 2020.
14. Zoirova M. Aqli zaif o‘quvchilar nutqini rivojlantirish: muammo va yechimlar // Sovremennoe obrazovanie (Uzbekistan). — 2014.
15. Азимова Н. М., Кудабаева Л. Ш. Психолого-педагогические аспекты внедрения цифровых технологий в логопедическую деятельность // Eurasian Journal of Academic Research. — 2025. — DOI: 10.5281/zenodo.15333154.
16. Камолова Й. М.-қ. Педагогико-дидактическая модель проектирования цифровой образовательной среды для развития речи у детей с нарушением слуха // Science and Education. — 2026.
17. Abidova N. Z., Mira’zamova A. Sh. Serebral falaj bolalarning nutqini art terapiya vositasida rivojlantirish // Inter Education & Global Study. — 2025. — Vol. 3, No. 4(1). — P. 25–30.