HOFIZ TANISH BUXORIY VA “ABDULLANOMA” ASARINING TARIXIY VA ILMIY AHAMIYATI
Kalit so‘zlar:
Hofiz Tanish Buxoriy, Abdullanoma, Sharafnomai Shohiy, Abdullaxon II, Shayboniylar davlati, Buxoro xonligi, XVI asr Markaziy Osiyo, tarixnavislik, saroy tarixchisi, tarixiy manbaAnnotatsiya
Ushbu maqola Hofiz Tanish Buxoriyning hayoti, ilmiy faoliyati hamda uning mashhur “Abdullanoma” (“Sharafnomai Shohiy”) asarining tarixiy-manbaviy ahamiyatini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotning asosiy maqsadi olimning shakllanishiga ta’sir ko‘rsatgan siyosiy va ma’naviy muhitni tahlil qilish, shuningdek “Abdullanoma” orqali Shayboniylar davri, xususan Abdullaxon II hukmronligi davridagi siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy jarayonlarni yoritishdan iborat. Tadqiqotda tarixiylik, qiyosiy-tahliliy, manbashunoslik va xronologik metodlardan foydalanilgan. Asar matni zamonaviy tarixshunoslik tadqiqotlari hamda mahalliy va xorijiy olimlar qarashlari bilan solishtirilib tahlil qilindi. Natijada “Abdullanoma” XVI asr Movarounnahr tarixini o‘rganishda muhim va ishonchli manba ekani, unda Buxoro xonligining davlat boshqaruvi, tashqi siyosati, ijtimoiy tuzilmasi va madaniy hayoti haqida tizimli ma’lumotlar mujassam ekani aniqlandi. Xulosa qilib aytganda, muallif saroy tarixnavisligi an’analariga amal qilgan bo‘lsa-da, asar tanqidiy yondashuv asosida o‘rganilganda Shayboniylar davri tarixini tiklashda katta ilmiy ahamiyatga ega.
Iqtiboslar
1. Hofiz Tanish Buxoriy. Abdullanoma (Sharafnomai shohiy). – Toshkent: Fan, tarjima va izohlar bilan nashr.
2. Ahmedov B. O‘zbek ulusining tarixi. – Toshkent: Fan.
3. Bartold V. V. Turkiston mo‘g‘ullar davrida. – Toshkent.
4. Bregel Yu. An Historical Atlas of Central Asia. – Leiden–New York.
5. Mukminova R. XVI asr Movarounnahr tarixiga doir tadqiqotlar. – Toshkent.
6. Mirzayev S. (tarj.). Abdullanoma. – Toshkent.
7. Salohiddinova M. Abdullanoma ruscha tarjimasi va faksimilesi. – Moskva.
8. O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik instituti qo‘lyozmalar fondi materiallari.
