O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA MUDOFAA TIZIMINI ISLOH QILISHNING HUQUQIY ASOSLARI VA ZAMONAVIY RIVOJLANISH YO‘NALISHLARI
Kalit so‘zlar:
mudofaa tizimi, Qurolli Kuchlar, mudofaa huquqi, harbiy islohot, chegara xavfsizligi, kiberxavfsizlik, professional armiya, harbiy boshqaruv.Annotatsiya
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida mudofaa tizimini isloh qilishning konstitutsiyaviy, qonunchilik va institutsional asoslari tahlil qilinadi. Tadqiqotda mustaqillikning dastlabki bosqichidan boshlab milliy armiyani shakllantirish jarayonlari, Qurolli Kuchlar boshqaruv tizimining qayta tashkil etilishi, harbiy okruglar modelining huquqiy mohiyati, chegara xavfsizligini ta’minlashning zamonaviy mexanizmlari hamda professional kadrlar siyosatining rivojlanish tendensiyalari yoritiladi. Muallif zamonaviy tahdidlar — transmilliy terrorizm, ekstremizm, gibrid xatarlar va kiberxavfsizlik muammolari — mudofaa tizimining faqat harbiy emas, balki kompleks huquqiy boshqaruv asosida yangilanishini talab qilishini asoslaydi. Maqolada O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, “Mudofaa to‘g‘risida”gi Qonun, Mudofaa doktrinasi, “Davlat chegarasi to‘g‘risida”gi Qonun, “Kiberxavfsizlik to‘g‘risida”gi Qonun hamda so‘nggi prezident farmonlari o‘rtasidagi funksional uyg‘unlik ochib beriladi. Yakunda mudofaa boshqaruvini raqamlashtirish, fuqaroviy nazorat va javobgarlik mexanizmlarini kuchaytirish, harbiy xizmatchilarning huquqiy maqomini takomillashtirish hamda professional armiya modelini chuqurlashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar ilgari suriladi.
Iqtiboslar
1. DCAF. The armed forces: Roles and responsibilities in good security sector governance. – Geneva: Geneva Centre for Security Sector Governance, 2022.
2. OSCE. The OSCE approach to security sector governance and reform (SSG/R): Report by the Secretary General of the OSCE (SEC.GAL/42/19). – Vienna: Organization for Security and Co-operation in Europe, 2019.
3. OSCE/ODIHR, DCAF. Human rights of armed forces personnel: Compendium of standards, good practices and recommendations. – Warsaw: OSCE Office for Democratic Institutions and Human Rights, 2021.
4. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. – Toshkent, 2023. – URL: LexUZ (30-aprel).
5. O‘zbekiston Respublikasining “Davlat chegarasi to‘g‘risida”gi Qonuni, O‘RQ-868. – 2023-yil 13-sentabr. – URL: LexUZ.
6. O‘zbekiston Respublikasining “Kiberxavfsizlik to‘g‘risida”gi Qonuni, O‘RQ-764. – 2022-yil 15-aprel. – URL: LexUZ.
7. O‘zbekiston Respublikasining “Mudofaa to‘g‘risida”gi Qonuni, № 211-II. – 2001-yil 11-may. – URL: LexUZ.
8. O‘zbekiston Respublikasining “Umumiy harbiy majburiyat va harbiy xizmat to‘g‘risida”gi Qonuni, № 436-II. – 2002-yil 12-dekabr. – URL: LexUZ.
9. O‘zbekiston Respublikasining “Mudofaa doktrinasi to‘g‘risida”gi Qonuni, O‘RQ-458. – 2018-yil 9-yanvar. – URL: LexUZ.
10. O‘zbekiston Respublikasining Milliy xavfsizlik konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida, № 467-I. – 1997-yil 29-avgust. – URL: LexUZ.
11. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. 2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasini “Insonga e’tibor va sifatli ta’lim yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturi to‘g‘risida: PF-27. – 2023-yil 28-fevral. – URL: LexUZ.
12. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. O‘zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining harbiy nizomlarini tasdiqlash to‘g‘risida: PF-23. – 2025-yil 14-fevral. – URL: LexUZ.
